Aralarında varoluşsal bağ olan “vergi” kavramı ile “devlet” oluşumu birlikte ele alınmazsa konu çok eksik kalır.

İlk devletin oluşum sürecindeki sınıfsal ayrışmada ve topluluk içi ilişkilerin değişiminde, sıradan insandaki, “doğal güçler karşısındaki acizlik duygusunun yarattığı korkularla ürettiği verginin” rolü yadsınamaz bir gerçekliktir.

Korkuları değişse de insanın güç karşısındaki acizlik duygusu binlerce yıldır rolünü oynamayı sürdürüyor.

İlkçağda, dünyanın hiçbir yerinde, hiçbir toplulukta, insanlar bir araya gelip “hadi devlet kuralım” dememiştir. Binlerce yıl eşitlikçi ve özgür bir yaşam sürdüren insan toplulukları, önceki yazıda anlattığım süreçte sınıflara bölününce, az sayıda güç sahibinin çıkarları gerektirdikçe türeyen rahipler, komutanlar, bürokratlar ve askerlerin birlikteliğindeki örgütlülüklerle, devletler adım adım oluşmuştur.

Tarih anlatılarında sözü edilen kent devletlerinden imparatorluklara değin antik çağ devletlerini bugünkü “devlet kavramı” ile algılamak çok yanıltıcıdır. O devletlerin ne sınırları belirgindi ne yaygın örgütlülüğü ne de hukuku vardı. Hepsi, “güce boyun eğen, onlar için tanrısal bir zorunluluk ve hayatta kalma bedeli olan vergileri ödeyerek yaşamını sürdüren” çoğunluğun üzerine çöreklenmiş örgütlü güç koalisyonunun şiddet tekelinden başka bir şey değildi. Güçlü egemenlerin etkinlikleri, merkezden uzaklaştıkça azalır, orada başka egemen güçlerin alanı başlardı.

İnsanlardan, sunuları (vergileri) Tanrılar adına egemenler toplar, kendilerince kullanırlardı. Vergilerini Tanrılardan gelecek felaketlerden kaçınmak için veren insanları, bir de ödemezlerse alacakları korkunç cezalar ve uygulayacakları şiddetle sindirir, yine Tanrılar adına yeni vergiler (sunular) uydururlardı.

Artık her şey gibi toprak da Tanrılara aitti ve kullanımına ilişkin tek yetkili Tanrılar adına devlet, yani egemenlerdi. İnsanlar, o topraklarda çalışan kiracılardı. Binlerce yıldır olduğu gibi istedikleri yerde istedikleri gibi üretim yapamaz, ürettiklerinin çoğunu Tanrılar için arazi kirası ve vergi olarak verirlerdi.

İnsanların işgücü de karşılıksız çalışma ile, vergi ödeme biçimleri arasına girmişti. Belirlenen vergileri ödeyemeyenlerin üretim yaptıkları topraklar ellerinden........

© Sonsöz