Bir insanın hayatını engellilik değil, haklarının yokluğu ve sistemin ürettiği bürokratik engeller daraltır.

Bir annenin geceleri çocuğunun başında uyumadan beklemesi; bir babanın “Ben öldükten sonra çocuğum ne olacak?” sorusunu yıllarca içinde taşıması; bir gencin diplomasına ve kanuni kotalara rağmen iş bulamaması; bir tekerlekli sandalye kullanıcısının yüksek bir kaldırımın önünde çaresizce beklemesi; bir görme engellinin erişemediği bir belge yüzünden hakkından vazgeçmesi ya da bir işitme engellinin kamu kurumunda derdini anlatamadan geri dönmesi kader değildir.

Sorun; sağlıkta, eğitimde, istihdamda, ulaşımda, kent yaşamında, sosyal güvenlikte, bakımda, adalette, afet yönetiminde ve en önemlisi karar alma mekanizmalarında birbirine bağlanan büyük bir sistem sorunudur. Meseleyi yardım dağıtan anlayıştan çıkarıp hak teslim eden sosyal devlet anlayışına dönüştürmek zorundayız.

Sosyal Devlet, Bakım Güvencesi ve Mola Evleri: Engelli ailelerinin en ağır yükü olan “Ben öldükten sonra çocuğuma ne olacak?” kaygısı giderilmelidir.

Görünmeyen Emek ve Güvence: Bakım hizmetleri ailelerin omuzlarına bırakılmış bir fedakarlık olmaktan çıkarılmalıdır. Bakım veren kişilerin emeği görünür kılınmalı; sosyal güvence, emeklilik hakkı, dinlenme imkanı ve psikososyal destekler yasal güvenceye kavuşturulmalıdır. Bakım Ücretleri ve Kriterler: Evde bakım kriterleri yeniden düzenlenmeli, bakıcıların sosyal güvenceye alınması sağlanmalı ve evde bakım aylığı en az asgari ücret düzeyine çıkarılmalıdır. 2022 sayılı Kanun kapsamındaki aylıkların başvuru koşulları ağır olmaktan çıkarılmalı, yardım tutarları insani yaşam standartlarına yükseltilmelidir.

Mola Evleri Projesi: 973 ilçenin tamamında "Mola Evleri" kurularak ailelerin çocuklarını güvenle bırakabilecekleri, nefes alabilecekleri alanlar oluşturulmalıdır.

Bürokratik Çileye Son

"Tek Kapı" ve Tek Rapor Sistemi: Engelli bireylerin tek bir hakkına ulaşabilmek için kapı kapı dolaştırılması, insan onurunu zedeleyen bir sistemdir.

Kapsamlı Tek Rapor: Manuel veya akülü sandalye, sonda, ortez-protez, işitme cihazı, hasta bezi, sürücü belgesi, özel tertibatlı araç, işe giriş ve emeklilik gibi her işlem için ayrı ayrı sağlık kurulu raporu istenmesi çilesine son verilmelidir. Sürekli engeli bulunan bireylere, tüm hakları kapsayan kapsamlı tek bir "Sürekli Engelli Raporu" verilmeli ve rapor ücretleri tamamen kaldırılmalıdır. Tek Kapı Engelli Hakları Sistemi: Tüm sağlık, eğitim, sosyal güvenlik ve yardım süreçlerinin tek bir entegre dijital altyapı üzerinden........

© Sonsöz