Bir elmanın hikâyesini anlatmak için neye ihtiyaç duyarız? Ağacın gövdesinde biriken zamana mı, çiçeklenmesinden olgun bir meyve oluncaya kadar uzanan serüvenine mi bakarız? Yoksa elmanın somut varlığını aşarak Havva’nın, yılanın hikâyesine mi gideriz? Peki, bütün bu anlatıların içinde elma kurdu nerededir? Elmanın tarihselliğini taşıyan büyük anlatıda onun yeri neresidir?

Büyük anlatılar minik kurdu unutur çoğu zaman. Oysa anlatının büyüklüğü, elma kurdunun derdine ne kadar yer açtığında saklıdır.

31 Ekim Cumartesi günü Ankara’da KİBATEK’te Ahmet Antmen’in Cennet Düştü Cebimden kitabı üzerine düzenlenen söyleşiyi dinlerken önce bu soruları yazdım. Söyleşi, kitabın düşünsel dünyasını açıklamakla kalmadı, şiirin bir nesneye, tarihe, insanın ortak hayatına nasıl bakabileceğine yönelik sorularıma yeni sorular ekledi.

Cennet üzerine konuşmak, yeryüzünün nasıl paylaşıldığı üzerine konuşmaya da davettir. Çünkü cennet düşüncesi insanın mutluluk arzusuyla birlikte bu mutluluğun nerede, ne zaman ve kimlerle birlikte yaşanacağını da içerir. Ölümden sonraki hayatın vaadiyle insanın kendi emeğiyle kurmayı düşlediği dünya, aynı sözcüğün içinde karşılaşabilir. Antmen bu karşılaşmayı tarihsel bir tartışmaya dönüştürdü. Antikçağın ütopyalarından ayaklanmacı inanç hareketlerine, Hegel’den Marx’a ve Nâzım Hikmet’e uzanan düşünce yolunda cennetin yerini olduğu kadar öznesini de sorguladı.

Ahmet Antmen, kitabındaki metinleri “toplumcu kıssalar” olarak adlandırıyor. İktidarın, ekonominin ve zekânın merkezileştiği bir toplumda “kırıntılara kadar sinmiş tümelin” peşine düştüğünü söylüyor.

Bütünü en küçük parçada arayan bir yaklaşım bu. Şiirin hecesine, harfine kadar uzandığını belirten mücadeleyi de bu çerçevede düşünmek gerekiyor. Sözcüğün kuruluşuyla toplumsal hayatın kuruluşu arasındaki bağı irdeliyor Antmen. Anlamın zapt edilmeye, yağmalanmaya çalışıldığını söylerken şiirsel tercihini politik zemine yerleştiriyor.

Söyleşinin yöntemine bakalım bir de: Antmen bir kavramı ortaya attı, tarih içindeki karşılıklarını irdeledi, ardından şiirin olanaklarıyla yeniden düşündü. Böylece cennetin nerede olduğu sorusu, onu kimlerin, kimlerle birlikte kuracağı sorusuna açıldı.

Aristophanes’in oyunundan aktardığı bölümde Antmen’in üzerinde durduğu sözcük “herkes”ti. Herkesin yiyeceğe, giyeceğe,........

© soL