Kemalist otoriter dönemin baskıcı ama çoğulcu bir özelliği vardı. Muhtelif dini gruplar ortak bir baskı battaniyesi altında negatif bir eşitlikten yararlanıyordu. Devlet muhalif ve karşıt olduğu için din, dini cemaatlerin gayretleriyle muhafaza edilecek bir kutsal emanet olarak görülüyordu. Dindarların devletin dışında ve altında olduğu bu dönemde iki tür modernlik cari idi: Üstte devlet eliyle yürütülen laik ve kurumsal modernleşme. Altta ise cemaatler eliyle yürütülen dindar ve cemaatsel modernleşme. Bu iki modernleşmenin yolu AK Parti iktidarıyla birlikte kesişti. Devlet, dindarların eline geçince cemaatlerin özerkliği devlet için bir tehdit haline geldi. Darbe teşebbüsü ve tasfiye sonrası cemaatler bir bütün olarak büyük bir meşruiyet krizi içine düştüler. Cemaatlerin kendi grupları için insan kazanma çabaları ile devletin kendi yeni ideolojisi için vatandaş inşa etme çabası arasında gerilim artık açık hale geldi. Ampul yanınca mumlara gerek kalmamalı düşüncesi hakim oldu.

Dini cemaatler partiler gibi modern oluşumlardır. Eskiden aşiretler, tarikatler var idi ama onlar ile günümüzün dini cemaatlerini aynı cinsten saymak yanlış olur. Eskinin dini oluşumları yatayda birebir ilişkilerle vücuda gelen topluluklardı. Genişlemeleri ve iletişimleri sınırlı idi. Günümüzün dini cemaatleri ise birer mikro ulus gibidirler. Atomize olan şehirli insanların isteyerek dahil olduğu manevi (ve maddi) dayanışma gruplarıdır. Cemaatler aynı zamanda modernleşmenin bir semptomu olarak değerlerin değişim dönemecinde birer koruyucu çadır fonksiyonu gördüler. Eğer cemaatler olmasaydı, Türkiye toplumu modernliği çok daha yıkıcı ve travmatik bir şekilde tecrübe edecekti. Dini gruplar dine hizmet adı altında aslında topluma da hizmet ettiler. Cemaatler gelenek ile modernlik, taşra ile şehir, birey ile toplum arasında tampon görevi gördüler, görmeye devam ediyorlar. Cemaatleri sivil toplumdan saymamak veya onları yok etmek istemek Türkiye gibi dayanıklılığı ve artık zayi olmaya başlayan manevi sağlığı........

© Serbestiyet