Samsun'un toprağı belediyenin gelir üretme aracı değildir!
Samsun Kent Haber köşe yazarı mimar İshak Memişoğlu, Samsun'da imar uygulamaları ile ilgili alınan kararları eleştirdiği köşe yazısında "Samsun'un toprağı belediyenin gelir üretme aracı değildir. Samsun'un geleceğini kim planlıyor, hangi anlayışla" dedi.
Bir kentte yapılaşmanın artması her zaman gelişme anlamına gelmez. Bazen gelişme adına alınan kararlar, kentin geleceğinden eksiltilen yaşam alanlarının, kamusal boşlukların ve ortak kullanım haklarının hikâyesidir.Samsun'da yıllardır sürdürülen imar politikalarına baktığımızda ne yazık ki bu hikâyenin tekrar tekrar yazıldığını görüyoruz.
SAMSUN’DA İMARIN DEĞİŞMEYEN ANLAYIŞI! KENTİN TÜM BOŞLUKLARINI İMARA AÇMAK!
Bu hafta köşe yazımda eski sanayi bölgesinde ilk planlandığı zamanda bilerek yada bilmeyerek üretilmiş ve bulunduğu yere anlam katmış küçük bir kamusal boşluğun Samsun Büyükşehir Yönetimi Tarafından nasıl ranta kurban edildiğinden bahsedeceğim.
Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan ve Ekim 2026'da Belediye Meclisinin gündemine getirilen imar planı değişiklerinden biri, bu anlayışın küçük ölçekte fakat oldukça çarpıcı bir örneğidir.
Canik ilçesi Yenimahalle sınırlarında, Piazza Alışveriş Merkezi'nin de bulunduğu eski küçük sanayi sitesi alanında, 1137 ada 3 parsel ile 1138 ada 6 parsel arasında kalan (Samsun Esnaf ve Sanatkarlar Odası güneyi) ve mevcut imar planında yol olarak ayrılmış alanın bir bölümü ticaret alanına dönüştürülmek istenmektedir.
Belediyenin hazırladığı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde 522,214 metrekarelik yol alanı ticaret alanına dönüştürülmekte, 360 metrekarelik cep otoparkı ise korunmaktadır. Aynı amaçla hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde de 598,829 metrekarelik yol alanının ticaret alanına dönüştürülmesi öngörülmektedir.( Rakamlar plan açıklama raporundan alınmıştır.)
Burada yalnızca birkaç yüz metrekarelik bir alanın kullanım kararının değiştirilmesinden söz etmiyoruz. Asıl mesele, Samsun'da giderek yerleşik hale gelen bir planlama anlayışının büyük parsel, küçük parsel gözetmeksizin kentin geleceği üzerinde yarattığı birikimli tahribattır.
Söz konusu bölgenin geçmişini bilenler, burasının başlangıçta küçük sanayi sitesi olarak planlandığını hatırlayacaktır. Sanayi sitesi yapıları, yaklaşık 6,50 metre yüksekliğinde, asma katlı ve ağırlıklı olarak iki seviyeli kullanımlardan oluşuyordu.
Daha sonraki yıllarda yapılan imar planı değişiklikleriyle küçük sanayi sitesi alanları beş kat yapılaşma hakkı bulunan ticaret alanlarına dönüştürüldü.
Üstelik mevcut yapıların geniş taban alanı kullanımları büyük ölçüde korunarak kat adedi artırıldı. Böylece zaten yoğun yapılaşmış olan bölgede toplam inşaat alanı ve ticari kullanım kapasitesi daha da büyütüldü.
Oysa küçük sanayi sitesi kullanımından ticaret kullanımına geçiş, yalnızca yapıların işlevini değiştirmez. Bölgenin ulaşım taleplerini, otopark ihtiyacını, yaya hareketliliğini, servis ve yükleme-boşaltma faaliyetlerini de değiştirir.
Yapılaşma hakkını artıran bir planlama kararının, bu artışın gerektirdiği kamusal alanları ve teknik altyapıyı da karşılaması beklenir.
Samsun'daki uygulamalarda ise çoğu zaman bunun tersini görüyoruz.
Önce yapı yoğunluğu artırılıyor, ardından bu yoğunluğun ihtiyaç duyduğu kamusal alanlar korunmak yerine yeni yapılaşma kararlarının konusu haline getiriliyor.
Bugün eski sanayi sitesi içerisinde gündeme getirilen plan değişikliği de tam olarak bu çelişkiyi yansıtıyor.
Küçük bir alanın büyük bir anlamı vardır
Plan değişikliğinin gerekçe raporunda, mevcut yol alanının yeniden değerlendirilerek kamusal kaynak oluşturulmasının, ticari kullanım ihtiyacının karşılanmasının ve alanın ekonomik potansiyelinin değerlendirilmesinin amaçlandığı belirtiliyor.
Dikkat çekici olan, gerekçelerin neredeyse tamamının........
