Samsun'da benzin istasyonuna ayrıcalıklı imar, sonra satış, şimdi de yıkım kararı!
Samsun'un Atakum ilçesi Alaçam caddesi üzerindeki benzin istasyonunun heyelan nedeniyle mühürlenmesi ve yıkım kararı alınması ile ilgili köşe yazısı yazan Samsun Kent Haber köşe yazarı mimar İshak Memişoğlu, belediyenin söz konusu akaryakıt istasyonuna ayrıcalıklı imar hakkı tanıdıdığını ve şimdi ise bu benzin istasyonunu yıkma kararı almasını eleştirdi.
SAMSUN'DA BENZİN İSTASYONUNA ÖNCE AYRICALIKLI İMAR, SONRA SATIŞ ŞİMDİ DE YIKIM KARARI!
Samsun Büyükşehir Belediyesinin akaryakıt istasyonu üzerinden verdiği hukuk ve şehircilik sınavı
Samsun Hedef Halk Gazetesi köşe yazarı Cemil Ciğerim’in kaleme aldığı yazı ve Kent Haber Genel Yayın Yönetmeni Haydar Öztürk’ün haberine göre; Atakum ilçesinde, Recep Tayyip Erdoğan Bulvarı ile Alaçam Caddesi’nin kesişiminde bulunan akaryakıt istasyonu, bölgede yaşanan zemin hareketleri ve heyelan tehlikesi nedeniyle Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından mühürlenerek kapatıldı. Tesis hakkında yıkım kararı da alındığı belirtiliyor. Ancak basına yansıyan bu gelişme, yalnızca bir akaryakıt istasyonunun yapı güvenliği sorunundan ibaret değil. Söz konusu taşınmazın geçmişinde, Samsun Büyükşehir Belediyesince tanınan ayrıcalıklı imar hakları, Mimarlar Odasının açtığı dava sonucunda verilen iptal kararı ve belediyenin taşınmazı elden çıkarması gibi ciddi biçimde sorgulanması gereken işlemler bulunuyor. Bu nedenle bugün alınan mühürleme ve yıkım kararını değerlendirirken, olayın yıllar öncesine uzanan imar ve hukuk geçmişini de hatırlamak gereği ile söze başlamak istiyorum.
İlk bakışta can ve mal güvenliğini korumaya yönelik bir belediye uygulaması olarak görülebilecek bu kararın arkasında, hukuka, şehircilik ve planlama ilkellerine aykırı sürdürülen yönetim ve planlama anlayışı, yıllara yayılan bir imar hukuku tartışması, mahkeme kararı, belediyeye ait taşınmazın satışı ve yargı kararına rağmen sürdürülen yapılaşma arayışları bulunuyor.
Bugün gelinen noktayı yalnızca bir heyelan ve yapı güvenliği meselesi olarak değerlendirmek, bu sürecin asıl sorumlularını ve nedenlerini görmezden gelmek olur.
Çünkü bu istasyonun hikâyesi, doğanın değil, önce belediyenin imar kararlarının yarattığı bir sorunla başladı.
Belediye önce kendi taşınmazına ayrıcalıklı imar hakkı tanıdı!
Atakum ilçesi Balaç Mahallesi, 1189 ada 3 parselde bulunan akaryakıt istasyonu için Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin 16.04.2021 tarih ve 167 sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapıldı.
Bu değişiklikle, söz konusu parsele özel iki plan notu getirildi.
Birinci plan notuyla, akaryakıt ve servis istasyonuna ait bütün yapıların kotlandırılmasında Alaçam Caddesi'nin 0.00 kotunun esas alınması öngörüldü.
İkinci plan notuyla ise parselin yollara cepheli ön bahçelerinde ve yan bahçesinde, arazi ve yapı kademelendirilmeden düzenleme yapılmasına, ortaya çıkacak yüksekliklerde istinat duvarları oluşturulmasına olanak tanındı.
Bunlar sıradan teknik düzenlemeler değildi.
Eğimli bir arazide yapıların hangi yoldan kotlandırılacağı, zeminin nasıl düzenleneceği, kademelendirme yapılıp yapılmayacağı ve istinat duvarlarının hangi koşullarda oluşturulacağı, parselin kullanılabilir alanını ve yapılaşma biçimini doğrudan etkiler.
Üstelik bu düzenlemeler, bölgenin tamamı için geçerli genel planlama kararları olarak değil, belediyenin mülkiyetindeki tek bir parsel için özel olarak hazırlanmıştı.
İmar planlarının temel amacı, belirli bir taşınmazın yapılaşma olanaklarını artırmak değil, kentin gelişimini kamu yararı, eşitlik ve plan bütünlüğü içerisinde düzenlemektir.
Samsun Büyükşehir Belediyesi ise kendi taşınmazı söz konusu olduğunda bu ilkeleri ne ölçüde gözetti?
İşte Mimarlar Odası Samsun Şubesinin itirazı da tam bu noktada başladı.
Mimarlar Odası itiraz etti, belediye reddetti, mahkeme iptal etti
TMMOB Mimarlar Odası Samsun Şubesi, söz konusu plan değişikliğinin hukuka, kamu yararına, şehircilik ve planlama ilkelerine aykırı olduğu, tek bir parsele ayrıcalıklı yapılaşma hakları sağladığı gerekçesiyle Samsun Büyükşehir Belediyesine itiraz etti.
Ancak belediye meclisi, 15.06.2021 tarih ve 243 sayılı kararıyla bu itirazı reddetti.
Bunun üzerine Mimarlar Odası, plan değişikliğinin ve itirazın reddine ilişkin kararın yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle dava açtı.
Samsun 3. İdare Mahkemesinde görülen davada bilirkişi incelemesi yaptırıldı. Dosyadaki belgeler ve bilirkişi raporu değerlendirildikten sonra mahkeme, belediyenin her iki işlemini de oy birliğiyle iptal etti. Mahkemenin gerekçesi, Samsun Büyükşehir Belediyesinin imar planlama anlayışı bakımından son derece dikkat çekicidir.
Kararda, getirilen plan notlarının yapılaşmaya ilişkin hükümler içerdiği, bu tür düzenlemelerin 1/5000 ölçekli nazım imar planında değil, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer alması gerektiği belirtildi. Ancak mahkeme yalnızca planlama kademeleri arasındaki yetki ve içerik sorununu tespit etmekle kalmadı.
Kararda şu açık değerlendirmeye de yer verildi:
“Davaya konu plan notlarının tek bir parsel üzerinde getirilmiş ayrıcalıklı yapılaşma hakları sağlayan bir plan notu olduğu, bu nedenle davaya konu plan notlarının planlama ve eşitlik ilkesine de aykırı olduğu...”
Bu tespit, olayın özünü ortaya koymaktadır. Mahkeme, belediyenin bir parsele özel olarak tanıdığı yapılaşma olanaklarının planlama ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğunu belirlemiştir.
Başka bir ifadeyle, Mimarlar Odasının itiraz ettiği ayrıcalıklı imar düzenlemesinin hukuka aykırılığı yargı kararıyla ortaya konulmuştur.
Burada tartışılan, belediyenin bir imar planında yaptığı basit bir teknik hata değildir. Mahkeme, tek........
