Fon krizi! Yapay zeka saldırısı mı? Sistem neden kırılgandı?
Samsun Kent Haber köşe yazarı Hüseyin Kurt yaşanan fon krizini yazdığı köşe yazısında, "Yapay zeka destekli saldırı olabilir mi? Sistem neden bu kadar kırılgandı?" dedi.
Türkiye’de yaşanan fon krizini bugüne kadar yanlış fon yönetimi, düşük fiili dolaşımlı hisselerde yoğunlaşma, likidite problemi, manipülasyon iddiaları ve denetim eksiklikleri üzerinden tartıştık.
Fakat artık başka bir soruyu da sormamız gerekiyor:
Bu kadar kırılgan hale gelmiş, bir finansal yapı, yapay zekâ destekli analiz ve koordineli bir bilgi operasyonuyla bilinçli biçimde kırılma noktasına itilmiş olabilir mi?
Baştan belirtelim, bugün elimizde mevcut fon krizinin yapay zekâyla planlanmış bir saldırının sonucu olduğunu gösteren açıklanmış bir delil yok. Ancak araştırılması gereken bir hipotezden söz ediyoruz.
Çünkü SPK, 2025’in son çeyreğinde bazı fonların fiili dolaşımı düşük hisselerde ekonomik gerçeklikle ve şirketlerin temel finansal büyüklükleriyle açıklanamayacak fiyat hareketlerine neden olduğunu tespit ettiğini söylüyor. Kurul ayrıca ilişkili taraflar arasındaki teminatsız borçlanmalar ile olağandışı fiyat hareketlerinin finansal istikrar açısından sistemik risk oluşturduğunu belirtiyor.
Yani sistemdeki kırılganlığın bazı unsurları krizden çok önce ortaya çıkmıştı.
Üstelik kriz sırasında yatırımcılarda korku ve paniğe neden olabilecek spekülatif paylaşımlar yaptığı değerlendirilen 246 sosyal medya hesabı ve bağlantısı hakkında erişim engeli kararı alındı. Ayrı soruşturmalarda sosyal medya üzerinden sermaye piyasalarını manipüle etmeye yönelik faaliyetler de incelemeye konu oldu.
Bunlar yapay zekâ saldırısı yapıldı anlamına gelmez.
Ama şu soruyu sormayı gerekli kılar:
Finansal kırılganlık ile sosyal medya hareketliliği arasında yalnızca eşzamanlılık mı vardı, yoksa kırılganlık bilinçli biçimde tetiklenmeye mi çalışıldı?
Önce kırılganlığı bul
Böyle bir saldırıyı klasik siber saldırı gibi düşünmemek gerekiyor. Bankanın bilgisayar sistemine girmeye veya herhangi bir veriyi çalmaya ihtiyaç olmayabilir.
TEFAS verileri, KAP açıklamaları, fon portföyleri, Borsa İstanbul fiyat ve hacim geçmişi, şirketlerin fiili dolaşım oranları ve diğer birçok veri zaten kamuya açık.
Yapay zekâ, geçmişte büyük bir analist ekibinin uzun sürede yapabileceği çalışmayı çok daha hızlı gerçekleştirebilir.
Binlerce fon-hisse ilişkisi taranarak şu soruların cevabı aranabilir:
Hangi fonlar aynı hisselerde yoğunlaşmış?
Bu hisselerin gerçek piyasa derinliği ne kadar?
Fonların büyüklüğüyle hisselerin........
