menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Adalet herkese lazım, peki herkes için aynı mı?

15 0
31.10.2026

Hukuk önünde eşitlik, ayrımcılık yasağı ve Risale-i Nur’da hakkaniyet

Bir mahkeme kapısından içeri giren iki insan düşünelim. Biri varlıklı, çevresi geniş ve kendisini anlatabilecek imkânlara sahip; diğeri ise maddî sıkıntı içinde ve sesini duyurmakta zorlanıyor. Hukuk önünde ikisi de eşittir. Peki, kâğıt üzerinde kurulan eşitlik, hayatın içinde de aynı ölçüde hissediliyor mu?

Asıl soru şudur: Aynı kurala tâbi olmak, herkesin hakkına aynı kolaylıkla kavuşabildiği anlamına gelir mi?

Eşitlik, herkese aynı cümleyi söylemekten ibaret değildir

Anayasa’nın 10. maddesi, herkesin kanun önünde eşit olduğunu ve hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağını düzenler. 36. madde, hak arama hürriyetini ve adil yargılanma hakkını güvence altına alır. 40. madde ise anayasal hakları ihlal edilen kişilerin yetkili makama başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkını tanır.

Bu hükümler birlikte düşünüldüğünde adaletin yalnızca herkese aynı sözü söylemekle sağlanamayacağı görülür. Engelli bir kişinin adliyeye erişebilmesi, yaşlı bir insanın yargılama sürecindeki ihtiyaçlarının gözetilmesi veya maddî imkânı yetersiz bir kişinin hak arayabilmesi, eşitliğin hayattaki somut karşılıklarıdır. Anayasa’nın 10. maddesi, belirli gruplar için alınan koruyucu tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağını da açıkça belirtir.

Nitekim 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334 ve 335. maddeleri, kanunda öngörülen şartları taşıyan kişiler için adlî yardımı düzenler. Adlî yardım kendiliğinden doğan, herkese koşulsuz tanınmış bir muafiyet değildir; fakat ekonomik güçlüklerin hak arama yolunu bütünüyle kapatmaması için önemli bir hukukî güvencedir.

Demek ki hakkaniyet, farklı durumları görmezden gelmek değil; hukukun öngördüğü ölçüler içinde, herkesin hakkını etkili biçimde arayabilmesine imkân tanımaktır.

Kur’an’ın ölçüsü: Yakınına da, hoşlanmadığına da adalet

Kur’an-ı Kerîm, kişinin kendisi, anne babası veya yakınları aleyhine de olsa adaleti ayakta tutmasını emreder (Nisâ, 4/135). Üstelik aynı ayet, zenginle........

© Risale Haber