Yaşadığımız çağın iletişim dili artık klavye tuşlarıyla yazılıyor. Bir zamanlar mahalle aralarında kurulan arkadaşlıklar, bugün çoğu zaman bir ekranın içinde kuruluyor. Özellikle 2020’de dünyayı sarsan pandemi süreciyle birlikte sosyal medya, yalnızca bir eğlence aracı olmaktan çıktı; günlük yaşamın merkezine yerleşti. Bugün neredeyse her bireyin, her kurumun bir sosyal medya hesabı var. İnsanlar artık düşüncelerini, duygularını, hatta hayatlarının en küçük ayrıntılarını bu dijital meydanlarda paylaşıyor.

Sosyal medya en basit tanımıyla, kullanıcıların kendi ürettikleri içerikleri paylaşabildiği çevrim içi platformlar. Ancak gerçek hayatta bundan çok daha fazlası. İnsanların kendini ifade ettiği, fikirlerini savunduğu, reklam yaptığı, başkalarını etkilediği dev bir iletişim alanı. İnternetin olduğu her yerde ulaşılabilen bu platformlar, özellikle gençler için hayatın ayrılmaz bir parçası hâline geldi.

Bugünün gençleri teknolojiyle tanışmadı, teknolojiyle doğdu. 12 ile 21 yaş arasındaki gençler için internet, sosyal medya ve dijital cihazlar yalnızca bir araç değil, aynı zamanda sosyal hayatın kendisi. Onlar için sosyal medya bilgiye ulaşmanın, fikir paylaşmanın ve dünyayı tanımanın en hızlı yolu. Aynı zamanda sosyalleşmenin, kendini ifade etmenin ve akranlarıyla iletişim kurmanın da yeni adresi.

Ancak madalyonun iki yüzü var.

Sosyal medya doğru kullanıldığında gençlere önemli fırsatlar sunuyor. Pandemi döneminde milyonlarca öğrenci arkadaşlarıyla bağlantısını bu platformlar sayesinde sürdürebildi. Gençler farklı ülkelerden insanlarla iletişim kurarak hem kültürlerini genişletiyor hem de yabancı dillerini geliştirebiliyor. Bloglar, video kanalları ve içerik sayfaları sayesinde yeteneklerini sergileyebiliyor, üretken olmayı öğrenebiliyorlar. Bugün pek çok genç dünyadaki bilimsel gelişmeleri, teknolojiyi ve gündemi sosyal medya üzerinden takip ediyor.

Fakat aynı platformlar, kontrolsüz kullanıldığında ciddi riskler de barındırıyor.

Sosyal medyada herkes göründüğü kişi olmayabilir. Sahte hesaplar, gençler için hem duygusal hem de güvenlik açısından risk oluşturabiliyor. Gerçek biriyle iletişim kurduğunu düşünen bir genç, karşısındaki kişinin farklı biri olduğunu öğrendiğinde ciddi bir hayal kırıklığı yaşayabiliyor.

Bir başka önemli sorun ise siber zorbalık. Sosyal medyada yüz yüze iletişimin olmaması, bazı insanların gerçek hayatta söylemeye cesaret edemeyeceği sözleri kolayca söylemesine yol açabiliyor. Hakaretler, tehditler, aşağılayıcı yorumlar ve izinsiz paylaşımlar gençlerin psikolojisini ciddi şekilde etkileyebiliyor. Üstelik internet ortamında paylaşılan hiçbir şey gerçekten silinmiyor. Dijital izler yıllar sonra bile karşımıza çıkabiliyor.

Gençlerin karşı karşıya kaldığı bir başka problem de kıyaslama kültürü. Sosyal medya çoğu zaman insanların hayatlarının yalnızca en parlak anlarını gösteriyor. Tatiller, başarılar, mutlu anlar. Bu görüntülere sürekli maruz kalan gençler, kendi hayatlarını yetersiz görmeye başlayabiliyor. Beğeni sayısı, takipçi sayısı ya da yorumlar, gençlerin özgüvenini etkileyen ölçülere dönüşebiliyor.

Bir diğer görünmeyen tehlike ise tüketim baskısı. Sosyal medyada sürekli karşılaşılan reklamlar, influencer paylaşımları ve marka tanıtımları gençleri ihtiyaç duymadıkları ürünleri satın almaya yönlendirebiliyor. Böylece kimlik, değerler ve kişilik yerine kullanılan marka ve ürünler öne çıkabiliyor.

Sosyal medyanın psikolojik etkileri de küçümsenmeyecek boyutta. Şiddet görüntüleri, felaket haberleri, saldırılar veya korkutucu içerikler gençlerde kaygı, güvensizlik ve gelecek endişesi yaratabiliyor. Bunun yanında yoğun ekran kullanımı dikkat dağınıklığına, uyku problemlerine ve yüz yüze iletişim becerilerinin zayıflamasına yol açabiliyor.

Bir de modern çağın yeni bir psikolojik durumu var: “FOMO”, yani gelişmeleri kaçırma korkusu. Sürekli telefonu kontrol etme ihtiyacı, yeni bir paylaşım var mı diye sayfayı yenileme alışkanlığı. Sosyal medyadan uzak kalındığında huzursuzluk hissi oluşması artık birçok gençte görülen bir durum.

Sosyal medyayı tamamen yasaklamak ya da gençleri teknolojiden uzak tutmak gerçekçi değil. Çünkü bu araçlar artık hayatın bir parçası. Asıl mesele yasaklamak değil, doğru kullanmayı öğretmek.

Ailelerin ve eğitimcilerin burada önemli bir rolü var. Gençlerin sosyal medya kullanımını tamamen serbest bırakmak da tamamen yasaklamak da sağlıklı bir yaklaşım değil. En doğru yolu izleyerek bilinçli, sınırlı ve kontrollü kullanım alışkanlığı kazandırmak.

Çünkü sosyal medya tıpkı bir bıçak iki tarafı da keskindir. Doğru kullanıldığında faydalıdır, yanlış kullanıldığında zarar verebilir.

Bugünün gençleri ekranların içinde büyüyor olabilir. Ama onları gerçekten güçlü kılacak olan şey, dijital dünyayı yönetebilme becerisidir. Eğer gençler sosyal medyanın efendisi olursa, teknoloji onların geleceğini aydınlatır. Ama sosyal medya gençleri yönetmeye başlarsa, o ışık bir gölgeye dönüşebilir.

© Pusula Gazetesi