Kadınlar tarih boyunca yazmadı derler. Oysa Anadolu’ya dikkatle bakarsanız kadınların aslında yazdığını görürsünüz. Sadece kalemle değil iğneyle, iplikle ve dokuma tezgâhında yazmışlardır. Bir ehramın üzerinde, bir karnavas bezinin dokusunda ya da bir yazmanın kenarındaki oyalarda kadınların hayatı, duası ve hikâyesi saklıdır. Anadolu’nun motif dünyasına baktığımızda bunun yalnızca bir süsleme olmadığını anlarız. Her motif bir niyet, bir dilek ve bazen de bir hayat hikâyesidir.

Anadolu’nun motif dünyasında dinî ve mitolojik semboller önemli bir yer tutar. Karnavas bezlerinde görülen Meryem Ana motifi, Hristiyanlık döneminden kalan sembolik bir mirasın izlerini taşır. Bu motifte Meryem figürü, kadının iffeti ve saflığının sembolü olarak yorumlanır. Anadolu’nun kültürel sürekliliği içerisinde bu semboller zamanla farklı inanç sistemleriyle birlikte yeniden yorumlanarak varlığını sürdürmüştür. İslami dönemde ise benzer koruyucu anlam muska motifinde kendini gösterir. Kadınlar yazmaların kenarlarına ya da dokuma yüzeylerine muska motifleri işleyerek kötülüklerden korunma niyetlerini ve dualarını görünür hâle getirirler. Bu yönüyle motifler yalnızca estetik bir unsur değil, aynı zamanda dokuma sırasında edilen duaların ve dileklerin sembolik bir ifadesidir.

Cicim(cecim) ve killim dokumalarında görülen eli belinde motifi kadının üretkenliğini ve hayat gücünü anlatırken, karnavas bezlerinde yer alan para çiçeği motifi kurulacak yuvanın bereketli olması dileğini ifade eder. Yuvarlak formuyla eski sikke biçimlerini hatırlatan bu motif yeni evlenecek genç kızların çeyizlerinde özellikle yer alır ancak kadının bu bereket dileğini “para” yerine çiçek olarak adlandırması, onun zarafetini ve inceliğini gösterir. Anadolu dokumalarının büyük bölümünde gördüğümüz su yolu motifleri ise “su gibi ömür” dileğini taşır. Bu motif yalnızca estetik bir çerçeve değildir aynı zamanda dokumanın sağlamlığını sağlayan teknik bir unsurdur. Kadın bir yandan dokumayı güçlendirir, bir yandan da dua eder. Bu yüzden motifler........

© Pusula Gazetesi