Hariciyeci Yapay Zekâ

Hariciyeci Yapay Zekâ

Diplomatik metin çevirisinde, gerçek tercümanlardan daha yüksek not alan yapay zekâ diplomasiyi gerçekten anlıyor mu? Yoksa bu sonuç, diplomatik yazışmaların kalıplaşmış yapısının yapay zekânın örüntü tanıma gücüyle uyumlu olduğunu mu gösteriyor?

Diplomaside kelimeler; mesafe, niyet ve güç ilişkisi taşır. Gündelik hayatta açıkça söylenebilecek bir söz, devletler arasındaki iletişimde daha ihtiyatlı biçimde kurulabilir. “Reddediyoruz” yerine “mevcut koşullar altında olumlu değerlendirilmesi mümkün görünmemektedir” denmesi ise bunun bir tezahürüdür. Amaç meseleyi belirsizleştirmek değil, muhatabı köşeye sıkıştırmadan iletişimi sürdürmektir.

Bu nedenle diplomatik dil, sıradan dilin daha resmî hâli olmaktan ziyade, ölçülü belirsizlik, nezaket ve stratejik mesafe üzerine kurulu özel bir iletişim biçimidir.

Çeviri devreye girdiğinde ise bu hassasiyet daha da artar. Keza diplomatik çevirmen kelimeleri başka bir dile aktarmaktan ziyade tonun sertliğini, resmiyet derecesini ve siyasi ihtiyatı da yeniden kurar. Bir cümlenin sözlük karşılığı doğru olsa da diplomatik etkisi yanlış aktarılabilir. Kaynak metindeki ölçülü bir eleştiri hedef dilde gereğinden fazla sertleşebilir, tam tersine güçlü bir siyasi mesaj da fazla yumuşatılarak etkisiz hâle gelebilir. Dolayısıyla diplomatik çeviri, iki siyasi ve kültürel düzen arasında kurulan dengedir.

Diplomasinin Kalıplaşmış Tarafı

Diplomatik dil incelikli olsa da diplomatik yazışmaların önemli bir bölümü yerleşmiş kalıplara, müktesebata dayanır. Taziye mesajları, kutlamalar, davetler, resmî bildirimler ve notalar genellikle daha önce kullanılmış örneklerden hareketle hazırlanır. Bu durum riskten kaçınma ihtiyacından kaynaklanır. Daha önce kullanılmış ve sorun çıkarmamış bir ifade, tamamen yeni bir cümleden daha güvenlidir. Bu bağlamda diplomasi, dili........

© Perspektif