Reel Getiri Döngüleri: Genel Çıkarımlar

Finansal yatırım araçlarını tercih ederken, genel yaklaşımın dışında kalınması gerektiği açıktır: 80/20 kuralına benzer, azınlık kesimi, mutlak fazlalıkla mutlu etmeyle biten hikayeler vaka olarak her sektörde bulunabilir. Enflasyon (fiyat artışlar) gerçek kazancı nasıl etkiliyor? Tarihsel bakışla, köpükleri (aşırı sapma gösteren hareketler) ayrıştırmak, döngüleri tespit etmek açısından değerli olabilir.

Reel getiri (dönem enflasyonu üstü getiri) süzgecinden geçirince döviz getirisinin negatif olduğu 2000 yılı öncesini görebiliyoruz. Ekonomik krizlerin, yüksek enflasyonun ve dünya olaylarının hep beraber etki ürettiği dönemler oldu. Sonucu olarak, reel getirinin negatife düştüğü finansal varlıklar gördük. Standart karar süreçleri yerine, beklenmedik riskleri (kara kuğu) gibi ve fırsatları (köpük, patlama) düşünerek, piyasa mekanizmasını çözmeye çalışabiliriz.

Dövizde reel getirinin yıllık bazda kayıp yaşattığı dönemler eskiden de vardı ve gelecek etkisi olmuştu. Yatırımcı gözüyle dramatik olarak görülebilecek 2000 yılı reel değer kaybı öncesi, 1997 yılında başlayan yıllık reel döviz getirisi kaybı çift haneye ulaşmıştı. Hafıza etkisiyle, 1998 yılına da sarkan kayıpların telafisi köpük etkisiyle açıklanabilirdi.

Enflasyon paranın alım gücünü tırpanlarken, korunma tedbirleri arayışı daha yoğun görülebilirdi.  Biten ocak ayına göre 12 aylık getiride külçe altın kazancının reel olarak %70 seviyelerine yaklaşmış olması da halen bu şekilde okunabilir. Küresel enflasyon korkularının halen azalmadığı şeklinde yorumlanabilir.  Burada hem yerli yatırımcı, hem de yabancı yatırımcı bakışı karma şekilde yansımaktadır.

Mevduat faizi reel kazancı

2001 devalüasyonu öncesinde kesintisiz çift haneli reel getiri yılları (12 aylık dönem) görülmüştü. Aylarca süren bu dönem beklentileri de şekillendirirken kural yine işlemişti. Birikimli hareketlerin bükülme zamanı vardır. Ana eğiliminden sapma miktarı arttıkça geri dönüş görülmektedir. Bunun sonucu olarak döviz reel kazancının hızla arttığı 2001 sonrasında, çift haneli reel mevduat getirileri negatife dönmeye başlamıştı.  Adeta şok etkisi, servet sahiplerinin nitelikli şekilde değişmesine sebep olmuştu.

DİBS (devlet iç borçlanma senetleri)

Enflasyona karşı, reel getiri gözüyle bakınca, yaklaşık 30 yıllık dönemde ayı piyasası hakimiyeti görmekteyiz. Enflasyon erozyonu etkisi devam eder mi? Sorunun cevabını “hafıza etkisi modeliyle kısaca verebiliriz: etki ne kadar yüksek ise, tepki de buna göre gelişir.

© Para Borsa