"Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi", 5 Ağustos 2026'da yaklaşık 360 milletvekilinin imzasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunuldu ve 2/3793 esas numarasıyla Adalet Komisyonu'na havale edildi. Teklifin 7 Ağustos'ta Adalet Komisyonu'nda, 9 Ağustos'ta Genel Kurul'da görüşülmesi planlanıyor.

Teklifin gerekçesine göre, bu düzenleme "mahkumiyet hükümlerini ortadan kaldıran, suçların hukuki niteliğini değiştiren veya ceza sorumluluğunu sona erdiren bir düzenleme niteliğinde değildir."

Ancak unutulmamalıdır ki, Türkiye 40 yılı aşkın bir süredir terör ile mücadele etmektedir. Bu süre boyunca binlerce Türk vatandaşı şehit olmuş; gazilerimiz, şehit yakınlarımız ve saldırılardan doğrudan zarar gören sayısız insanımız tarifsiz acılar yaşamıştır. İletişim Başkanlığı’nın paylaştığı hesaba göre Türkiye Cumhuriyeti’nin maddi kaybı 2,3 trilyon dolardır. İşte tam da bu nedenlerden ötürü, terörün tasfiyesi için hazırlanacak her tür düzenlemenin adil olması, suçluyu cezasız bırakmaması ve toplumsal vicdanı rahatlatacak ölçüde olması gerekmektedir. Bu hali ile kanun teklifi, yetersizdir ve daha büyük sorunlara yol açabilir bir yapıdadır.

Teklif Metni Ne Diyor?

Teklifin 3. maddesi, kapsamdaki suçlardan yürütülen soruşturma ve kovuşturmaların üst sınırı 15 yıl veya daha az ceza gerektiren suçlarda 5 yıl, daha ağırlarında 10 yıl ertelenmesini öngörüyor. 6. madde aynı süreleri kesinleşmiş cezaların infazı için tekrarlıyor. Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005 öncesinde işlenmiş, müebbet hapis gerektiren suçlar kapsam dışında.

Kapsamın sınırı da belirsizdir. 1. madde, örgüte üye olma ve yardım etme gibi suçların yanında "bu örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçları" da kapsıyor. Örgütü finanse etmek için yürütülen uyuşturucu ticaretinin, haraç toplamanın veya kaçakçılığın bu tanıma girip girmediği metinde yazmıyor. Kapsamı kanun değil, dosya dosya yapılacak nitelendirme belirleyecek. Ceza hukukunda hangi fiilin hangi sonucu doğuracağının kanunla değil uygulamayla belirlenmesi, kanunilik ilkesinden ödün vermek demektir.

Bir diğer konu, tanımlanmış bu sürelerin sonunda ne olacağıdır.

5. maddenin ikinci fıkrası, süre yeni bir suç işlenmeden geçerse dosya hakkında düşme kararı verileceğini söylüyor, yani dava sona eriyor. 6. maddenin dördüncü fıkrası, aynı koşulda "verilen ceza infaz edilmiş sayılır" diyor, yani hükümlü cezasını çekmiş kabul ediliyor. 7. maddenin dördüncü fıkrası ise mahkumiyetin yan sonuçlarının, yani hak yoksunluklarının, "tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasının" ilgili mahkemeden talep edilebileceğini düzenliyor.

Türk Ceza Kanunu'nun 65. maddesinin birinci fıkrası genel affı tanımlar. Şöyle ki; genel af, kamu davasını düşürür, hükmolunan cezaları ve mahkumiyetin bütün neticelerini ortadan kaldırır. Teklifin üç ayrı maddesindeki sonuçlar bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo, bu tanımın kendisidir. Kanun teklifi "af" sözcüğünü kullanmıyor olabilir; ancak Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik yaklaşımı hukuki metinlerin niteliğinin adına değil amacına, içeriğine ve etkilerine bakılarak belirlenmesi yönündedir. Bu açıdan bakıldığında, bunun “örtülü af” olduğu savunulabilir.

Olumlu görünen iki noktayı da kaydetmek gerekir. Birincisi, teklif malvarlığı yönünden devletin elini bağlamamaktadır; 3. madde müsadereye konu değerlerin Hazine’ye gelir kaydedileceğini, 6. madde ise infazın ertelenmesinin müsadere kararlarının yerine getirilmesini engellemeyeceğini söylemektedir. Ancak bu, cezai sorumluluk yönünden varılan sonucu değiştirmemektedir. İkincisi, bu tartışma yargı önünde kesinleşmiş değildir. Anayasa Mahkemesi 2020'de, koşullu salıverilme sürelerini kısaltan 7242 sayılı Kanun'u af değil infaz düzenlemesi sayarak iptal talebini dokuza karşı yedi oyla reddetmişti. Ancak aynı sebeple, gerekçedeki "af değildir" cümlesi de bir taraf iddiasıdır.

Yargının Yerine Geçen Kanun

4. maddenin ikinci fıkrası, erteleme kapsamına girecek suçlarla ilgili olarak istinafta veya temyizde bekleyen dosyalar hakkında bozma kararı verileceğini düzenliyor. İstinaf bölge adliye mahkemesindeki ikinci derece incelemesi, temyiz........

© Para Analiz