Enflasyon beklentisinde hanehalkı sürprizi: Yöntem değişti, beklenti düştü

TCMB’nin yönetiminde yapılan Piyasa Katılımcıları Anketi’ne yansıyan enflasyon beklentileri TCMB Enflasyon Raporu’nda açıklanan hedeflere genelde daha yakın sonuçlar yansıtıyor. En son Rapor’da yapılan güncellemelere uyumlu olarak (-21 bandı) piyasa uzmanlarının beklentileri # civarında seyrediyor ki bu da aslında hedefin ulaşılmasının beklenmediğini yansıtır nitelikte.

TCMB’nin Sektörel Enflasyon Beklentisi anketinden uzun süredir yansıyan ise özellikle hanehalkı ve reel sektör beklentilerinin TCMB hedeflerinin çok üzerinde oluştuğu. Hanehalkı resmi hedefin iki katından fazla seviyede beklenti sahibiyken, reel sektör beklentileri de 2 civarında izleniyor.

Banka verilerine göre, Şubat ayında enflasyon beklentileri piyasa katılımcıları ve reel sektörde gerilerken, hanehalkı beklentileri değişim göstermedi. Bu kapsamda 12 ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi, piyasa katılımcılarında 0,1 puan düşerek ",1’e, reel sektörde ise 0,9 puanlık azalışla 2’ye geriledi. Hanehalkının 12 aylık enflasyon beklentisi ise H,8 seviyesinde sabit kaldı. Öte yandan, önümüzdeki 12 ayda enflasyonun düşeceğini öngören hanehalkı oranı aylık bazda 4,7 puan azalarak ,3’e indi.

Diğer yandan Merkez Bankası TÜİK ile iş birliği içinde adını Hanehalkı Beklenti Anketi (HBA) koyduğu yeni bir veri seti açıkladı. Gerisini Prof. Selva Demiralp’ten dinleyelim:

“Yeni ankette beklenti sorulmadan önce katılımcılara güncel enflasyon verisi gösteriliyor. Bu küçük bir detay değil. Bu tasarım, ölçülen beklenti seviyesini birkaç puan aşağı çekebilir. Dolayısıyla tam olarak ne yapıldığını iyi anlamakta ve dolayısı ile bu anket ile benzer anketleri karşılaştırırken dikkatli olmakta fayda var. Geçen ay ocak ayı hanehalkı beklentisi R,08 olarak açıklanmıştı. Bu ay ocak için söz konusu rakam H,81 açıklandı.

İlk baktığımda veride bir hata olduğunu düşünmüştüm. Sonrasında ilgili blog yazısını okuduğumda, ocak ayında açıklanan R,08’lik beklentinin eski anket (TEA) ile elde edildiğini; bu ay açıklanan Ocak rakamı olan H,81’lik beklentinin ise yeni anket (HBA) ile hesaplandığını anladım.

Soru formatı değişmiş (TEA’daki “fiyatlar kaç arttı?” sorusuna karşılık HBA “enflasyon kaç olur?” sorusunu yöneltiyor). Benzer soru tipleri literatürde farklı anketler tarafından benimseniyor… Buraya kadar sorun yok.

Ancak HBA’da önemli bir fark daha var: HBA’da her ay beklenti sorulmadan önce katılımcılara güncel enflasyon rakamı hakkında bilgi veriliyor. Bu, deney literatüründe sıkça kullanılan bir “bilgi müdahalesi”. Ve bu tür müdahalelerin beklentileri aşağı çekebildiğine dair derin bir literatür var…

Bu durumda “ölçtüğümüz şey “saf beklenti” mi, yoksa ‘müdahale’ sonrası beklenti” mi?” sorusunu sormakta fayda var.”

Özetle Selva Hoca’nın söylediği, HBA’dan yansıyan enflasyon beklentilerindeki düşüşün aslında kamuoyuna yansıyan sonuçlara bir müdahale sonucu gerçekleştiği. Güncel veri gösterildiğinde bazı katılımcılar “Ben daha yüksek sanıyordum” deyip aşağı revize ediyor, ya da “demek ki durum buymuş” diyerek cevabını verilene yaklaştırıyor. Yani ölçtüğünüz artık tam olarak “katılımcının saf beklentisi” olmuyor. Bu fark, aylık değişimlerde “ekonomide gerçekten beklenti mi düştü?” sorusunu bulanıklaştırır.

Bu ay düşüşün bir kısmı ekonomiden değil, anketin kendisinden geliyor olabilir. Serinin ilk kırılma ötesinde hangi seviyeden devam edeceği burada önem kazanıyor.

Koç Üniversitesi’nin........

© Para Analiz