Dr.Fulya Gürbüz Yazdı: ‘Sektör Hayat Dışı Bütçe Tahminleri…’
Meslektaşlarımdan, uzun süredir yazı yazmadığımı soranlar oluyor. Açıkçası, kendi açımdan sektöre ilişkin çarpıcı gelişmeler ortaya çıktıkça yazı yazmayı tercih ediyorum.
Hayat dışı tarafta, 2025 Kasım ve Aralık aylarına ilişkin tahminleri ilave ederek 1,059 Trilyon TL üretimle yılı kapatacağımızı öngörüyorum. Dolayısıyla % 44’lık bir büyüme rakamı ile enflasyonun oldukça üzerinde bir büyümeden söz ediyoruz. Aşağıdaki grafiğe bakarsanız dolar bazında kuvvetli büyüme trendi sürüyor.
Yabancı sermaye açısından bakıldığında, 2023’ten itibaren sektörün US$ cinsinden büyüme rakamları, oldukça çekici bir tabloyu ortaya koyuyor. Ancak, siyasi ve ekonomik konjonktür dolayısı ile önümüzdeki birkaç yıl içerisinde önemli bir sermaye hareketin söz etmek güç.
Öte yandan, başkaca bir değerlendirme ile, 2021 öncesinde olduğu gibi TL’de ortaya çıkabilecek yüksek seviyeli devalüasyon sonrası, US$ bazlı üretim rakamının aşağılara gelebileceği söylenebilir. Ancak kur üzerinde temelde baskıyı oluşturan, cari açık seviyesine bakıldığında, enflasyonla mücadele bağlamında Merkez Bankası’nın -sahip olduğu rezervi de gözeterek- döviz kurunu kendi kontrolünde tutmasının mümkün olduğunu düşündürüyor. Dolayısıyla önümüzdeki yıllarda aşırı kur hareketleri beklemek anlamlı görünmüyor.
Grafik 1: Hayat Dışı Sektör, TL ve USD Büyüme Trendi
Kar-Zarar tarafında , dokuz aylık sonuçların oldukça iyi bir sektör performansına karşılık geldiğini ifade etmeliyiz. 42,8 Milyar TL (Pure) Teknik zarar sonucuna rağmen, 151 milyar TL civarındaki mali karla sektörün nominal birleşik rasyosunun (CoR) 105,6 dan Operasyonel bileşik rasyonun % 74,7 ye geldiğini görüyoruz. Böylesine yüksek faiz ortamında, teknik sonuçları oldukça makul bir seviyede olduğunu ayrıca belirtmeliyiz. Üstelik 88,2 Milyar TL bilanço karı ile % 35,8 lik bir özkaynak getiri (Roe) oranına geliyoruz ki, 2025 dokuzuncu ayı sonu itibarıyla TÜFE’nin 33,3 olduğu gözetilirse enflasyonun 2,5 puan üzerinde bir öz kaynak getirisine, 2021’den itibaren ilk kez tanık oluyoruz. Muhtemeldir ki, 2025 sonu, 5 puan civarında Tüfe üzerinde bir artı ile kapanacak. Aşağıdaki grafikte bunu somut bir şekilde........
