İzmir denilince akla ilk gelenler; Kordon, tarihi Kemeraltı Çarşısı, bir zamanların dünyanın yedi harikasından biri olan Artemis Tapınağı’na ev sahipliği yapmış Efes ya da şehir devletlerinin en görkemlilerinden Smyrna… Elbette Pergamon-Bergama… İncil, Yedi Kiliseye selam, dediğinde, söz edilen tüm antik yerleşim alanlarının İzmir’in çevresinde olması… Peki, ya bunların gölgesinde kalmış, toprağın altında sessiz sedasız uyuyan bir başka antik yerleşimden haberimiz var mı? Bugün sizlere, İzmir’in Çiğli ilçesi Sasalı mahallesi sınırlarında, Kuş Cenneti’nin hemen yanı başında uzanan Leukai Antik Kenti’nden bahsetmek istiyorum.

Leukai, adını Yunanca "beyaz" anlamına gelen "leukos" sözcüğünden alır. Bu isim, kentin kurulduğu bölgenin jeolojik yapısına ya da belki de sahillerinin beyaz kumlarına bir göndermedir. Tahminen M.Ö. 4. yüzyılda, yani Büyük İskender sonrası dönemde kurulduğu düşünülen bu kent, stratejik açıdan oldukça önemli bir noktada yer alıyordu. İzmir Körfezi'nin kuzey girişini kontrol eden bir burun üzerinde kurulmuş olan Leukai hem bir liman kenti hem de bir ticaret merkezi olarak dönemin deniz ticaretinde söz sahibiydi. Özellikle bölgede bulunan bol miktardaki midye kabuğu külleri, kentin mor boya üretiminde önemli bir merkez olduğunu kanıtlar niteliktedir. O dönemde "Tyrian purple" olarak bilinen bu lüks boya, imparatorlukların simgesiydi ve Leukai bu zengin ticaretin tam ortasındaydı.

Tarihin tozlu sayfalarına baktığımızda Leukai’nin, M.Ö. 3. yüzyılda bir süreliğine Seleukos İmparatorluğu’nun kontrolünde olduğunu, hatta I. Seleukos Nikator'un bu kenti bir üs olarak kullandığını görürüz. Ancak Leukai’nin en büyük talihsizliği, güçlü komşularıydı. Hem güneydeki büyüyen Smyrna hem de kuzeydeki güçlü Phokaia (Foça) arasında sıkışıp kalan bu küçük kent, tarih sahnesinde pek uzun süre kalamamıştır. Özellikle Bergama Krallığı ve daha sonra Roma İmparatorluğu döneminde önemini yitirmeye başlamış, M.S. 1. yüzyıldan itibaren ise tamamen terk edilmiş bir yerleşim haline gelmiştir.

Tarihsel önemi açısından; İonia’da, Smyrna’nın 30 kilometre kuzeybatısında Üçtepeler denen bölgedeki Leukai kenti Aristonikos Ayaklanması’nın üssü olacaktı,........

© ngazete