Nobel həftəsi başlayır. Əslində, “Nobel həftəsi” dediyimiz bu yeddi gün mükafatların verildiyi deyil, laureatların elan olunduğu həftədir; medallar dekabrın 10-da təqdim ediləcək. Amma Nobel dünyasında əsas həyəcan məhz indi yaşanır. Bazar ertəsi fiziologiya və ya tibb, çərşənbə axşamı fizika, çərşənbə günü kimya, cümə axşamı ədəbiyyat, cümə günü sülh mükafatının sahibi məlum olacaq. Son nöqtəni isə bir həftə sonra, 12 oktyabr bazar ertəsi iqtisadiyyat üzrə mükafat qoyacaq.

Bu, qəribə bir həftədir. Bəşəriyyət bir neçə gün ərzində hüceyrənin içindən kainatın quruluşuna, oradan şeir və ya romana, sülhə, ən sonda faiz dərəcələrinə qədər yol gedir. Bazar ertəsi dünyanın ən mürəkkəb bioloji mexanizmlərindən danışan alimlərə qulaq asacaq, cümə axşamı bir şairin və ya romançının insan ruhunu necə dəyişdirdiyini müzakirə ediəcək, ertəsi gün isə Oslodan gələn laureatın adı dünya siyasətində mübahisə yaradacaq. Nobel həftəsinin cazibəsi də bundadır: bir həftəlik təqvimə insan biliyinin, təxəyyülünün və vicdanının az qala bütün sahələri yerləşdirilib.

Təbii ki, bununla bitmir. Nobel yaxınlaşan kimi dünyanın ikinci, qeyri-rəsmi Nobel Komitəsi də işə başlayır: universitet professorları, elmi jurnallar, ədəbiyyat tənqidçiləri, bukmeker kontorları və sosial şəbəkələr. Hamı laureatı əvvəlcədən tapmağa çalışır. Problem ondadır ki, Nobel Komitələrinin həqiqi namizəd siyahıları 50 il gizli saxlanılır. Yəni bu gün “2026 Nobel namizədləri” adı altında oxuduğumuz siyahılar əslində namizədlər deyil, ehtimallar, elmi göstəricilər və bəzən də falçılıqdır.

Elmi sahələrdə bu “falçılığın” ən ciddi növünü “Clarivate” aparır. Onun “Citation Laureates” proqramı yüksək sitat göstəricilərinə və elmi təsirə əsaslanaraq Nobel səviyyəsində hesab etdiyi alimləri seçir. 2002-ci ildən bəri bu siyahıya düşənlərdən 89 nəfər sonradan həqiqətən Nobel alıb. Amma Clarivate özü də xəbərdarlıq edir: siyahı konkret həmin ilin Nobelini proqnozlaşdırmır.

Tibb:........

© Modern.az