menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

“Bu gün kütlələri aldadaraq, zorlayaraq yönləndirmə prinsipləri quldarlıq dövründəkindən çox da fərqlənmir...” -III

28 0
29.10.2026

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

“Çıxış yolu özünü hamıdan ağıllı hesab etməkdə deyil, öz səhvlərini də yoxlamağa hazır olmaqda, məlumatları müqayisə etməkdə və qərarlarını sübutlar əsasında yenidən nəzərdən keçirməkdədir..."

 

"Xəbərin çox paylaşılması onun doğru olduğunu sübut etmir. Eyni iddianın onlarla səhifədə təkrarlanması da onlarla müstəqil təsdiq demək deyil..."

 

“Yalanla mübarizə aparmaq üçün həqiqəti söyləmək hüququnu məhv etmək olmaz..."

 

“Niyyətin gözəl təqdim olunması nəticənin ədalətli olacağına zəmanət vermir. İnsanların rifahı naminə atıldığı deyilən addımlar da faktlar, hüquqlar və nəticələr əsasında qiymətləndirilməlidir..."

 

"Lider səhv edə bilər. Sevdiyimiz partiya yanlış məlumat yaya bilər. Özümüzə yaxın hesab etdiyimiz jurnalist də yanılmış ola bilər..."

 

"Başqasının hüququ pozulanda buna haqq qazandıran cəmiyyət zaman keçdikcə həmin hüquqların hamı üçün etibarlı müdafiəsini itirə bilər..."

 

"Əgər vətəndaşlar məlumatı yoxlayır, fərqli fikirləri dinləyir, müstəqil institutları müdafiə edir, qanuni və dinc yollarla iştirak edir, öz tərəflərinin də səhvlərini tənqid edir və başqalarının hüquqlarını öz hüquqları qədər əhəmiyyətli sayırlarsa, manipulyasiya edənlərin imkanları məhdudlaşa bilər..."

 

"Həqiqəti qorumaq üçün təkcə hakimiyyəti deyil, ona qarşı irəli sürülən ittihamları da yoxlamaq lazımdır..."

 

-DÜŞÜNCƏ BOXÇASI...-

(II hissə burada:)

 

7. İNSANLAR NİYƏ AÇIQ-AŞKAR HAQSIZLIĞI GÖRDÜKLƏRİ HALDA SUSUR, BƏZƏN İSƏ ONU MÜDAFİƏ EDİRLƏR?

 

…Bu sualın cavabı yalnız qorxaqlıqda və ya məlumatsızlıqda axtarılmamalıdır. İnsanların susmasının müxtəlif səbəbləri ola bilər. Bəziləri həqiqətən nə baş verdiyini bilmir. Digərləri məlumatlı olsa da, məlumatın doğruluğuna əmin deyil. Bəziləri işini, ailəsinin təhlükəsizliyini və ya gələcəyini riskə atmaq istəmir. Başqaları isə öz mövqelərini açıq ifadə etsələr belə, heç nəyi dəyişə bilməyəcəklərinə inanırlar…

 

Bəzən insan haqsızlığı görür, lakin onun qarşısında tək qaldığını düşünür. Ətrafındakıların hamısının mövcud vəziyyəti dəstəklədiyinə inanır və öz etirazını faydasız hesab edir. Halbuki ətrafdakıların susması onların hamısının razı olması demək deyil.

 

Beləliklə, ictimai susqunluq özünü gücləndirən bir mexanizmə çevrilə bilər: hər kəs başqalarının razı olduğunu düşündüyü üçün susur, hamı susduğu üçün isə razılıq görüntüsü yaranır.

Bir para “insan”, “adam” adlanan məxluqlar isə haqsızlığı müdafiə etməyə başlayırlar. Çünki özlərinin və ya mənsub olduqları qrupun nüfuzunu qorumaq istəyirlər. Onlar liderlərinin səhvini etiraf etməyin siyasi rəqiblərin mövqeyini gücləndirəcəyindən qorxurlar. Buna görə də açıq faktları izah etmək əvəzinə, onları inkar edir, kiçildir və ya başqa hadisələrlə müqayisə edərək əhəmiyyətsiz göstərirlər…

 

Başqa bir səbəb də insanın uzun müddət müdafiə etdiyi mövqedən geri çəkilməsinin psixoloji çətinliyidir. İnsan illərlə inandığı fikrin yanlış olduğunu qəbul etdikdə yalnız bir məlumatı deyil, öz qərarlarını, münasibətlərini və bəzən bütün dünyagörüşünü yenidən qiymətləndirməli olur. Buna görə də bəzi insanlar səhv etdiklərini etiraf etmək əvəzinə, səhvlərini daha israrla müdafiə edə bilirlər…

 

Ancaq insan davranışının bu xüsusiyyətlərini bilmək heç kəsə başqalarını sadəcə “aldanmış kütlə” adlandırmaq hüququ vermir. Belə yanaşma problemi izah etmək əvəzinə, insanları alçalda və dialoqu çətinləşdirə bilər…

 

Daha vacib olan budur: hansı şərait insanı müstəqil düşünməkdən uzaqlaşdırır və həmin şərait necə dəyişdirilə bilər?..

 

Əgər insanın etibarlı məlumata çıxışı varsa, tənqid etmək hüququ qorunursa, iqtisadi asılılıq azaldılırsa, məhkəmə ədalətli işləyirsə və kollektiv fəaliyyət imkanları mövcuddursa, onun öz mövqeyini sərbəst........

© Moderator