MODERN DÜNYADA İSLAM’A ŞEKİL VERME YARIŞI
MODERN DÜNYADA İSLAM’A ŞEKİL VERME YARIŞI
“Hangi İslam?” sorusu, modernleşme serüvenimiz boyunca her entelektüel krizde ve kimlik arayışında yeniden sorulan gerilimli bir sorudur. Vitrinde teolojik bir arayış gibi sunulan bu tartışma, satır aralarında toplumun yönünü ve egemen güçler karşısında alınacak konumu belirleme mücadelesidir. Ancak bu külliyata tavizsiz bir eleştirellikle bakıldığında sarsıcı bir hakikat açığa çıkar: Ortada duran hararetli tartışma, Allah’ın kulundan razı olacağı o saf teslimiyetin arayışı değil; modern dünyanın, ulus devletlerin, cemaat gettolarının ve seküler ideolojilerin ihtiyaçlarına göre İslam’a yeni şekiller verme yarışıdır.
İdeolojik Reçeteler ve Ulusal Kimlik Harçları
Tartışmanın ilk zemini, kurucu elitlerin modernleşme hamleleri ve buna tepki olarak doğan muhafazakâr reflekslerle şekillendi. Müslüman bireyin teknik dünya karşısındaki konumunu sorgulayan düşünce çevreleri, yabancılaşmayı reddeden aksiyoner bir duruşu yerel kimlikler üzerinden temellendirmeye çalıştı. Metropollerin ve ruhunu kaybetmiş bir kitle dindarlığının karşısına metafizik bir diriliş modeli konulmak istendi.
Ancak zamanla bu adalet arayışı dinin aşkın boyutunu ihmal ederek, onu neredeyse tamamen seküler bir ideoloji formuna indirgedi. İnanç, Yaratıcı’ya kulluk zemininden koparılarak diğer ideolojilerin karşısına dikilecek bir “sağ ya da sol alternatife” dönüştürüldü. Madalyonun diğer yüzünde ise halkın tarihsel tecrübesinden süzülen........
