Modern Cahiliye: İnsan Değişti, Cahiliye Değişmedi

Dün kız çocukları toprağa gömülüyordu; bugün başka biçimlerde değersizleştiriliyor. Dün içki ve zina yaygındı; bugün bunlar modern hayatın sıradan unsurları hâline getiriliyor. Peki gerçekten cahiliyeyi geride mi bıraktık, yoksa ona modern bir elbise mi giydirdik?

Cahiliye denildiğinde çoğumuzun aklına İslam öncesi Arap toplumu gelir. Putlar, kabilecilik, içki, kumar, zina ve kız çocuklarının diri diri gömülmesi…

Bunların hepsi tarihsel gerçeklik içinde önemli örneklerdir. Fakat burada gözden kaçırılmaması gereken bir nokta vardır:

Cahiliye yalnızca Arap yarımadasının problemi değildi.

Kur’an’ın inmeye başladığı dönemde dünyanın başka bölgelerinde de ciddi ahlâkî ve toplumsal sorunlar bulunuyordu. Sasanî İran’ında yakın akraba evliliklerine ilişkin dinî metinlerde yer alan uygulamalar bunun dikkat çekici örneklerinden biridir. Avrupa ve Roma dünyasında da kadınların ve toplumun zayıf kesimlerinin konumu bugünkü anlamda bir adalet düzeninden oldukça uzaktı.

Dolayısıyla mesele yalnızca “Araplar cahildi” meselesi değildir.

Mesele, insanın vahiyden uzaklaştığında ne hâle geldiğidir.

Kur’an’ın getirdiği büyük değişim de tam burada ortaya çıkar. Kur’an yalnızca belirli bir topluma birkaç ahlâk kuralı getirmedi; insanın değer ölçüsünü değiştirdi.

İçki ve kumarı yasakladı. Zinaya yaklaşmayı bile yasakladı. Kız çocuklarının öldürülmesini ağır bir insanlık suçu olarak ortaya koydu.

Çünkü hedef yalnızca bazı davranışları düzeltmek değildi.

İnsanı yeniden insan yapmaktı.

Teknolojimiz gelişti. Şehirlerimiz büyüdü. Yapay zekâ hayatımıza girdi. Uzaya araç gönderiyoruz. Dünyanın öbür ucuyla saniyeler içinde iletişim kurabiliyoruz.

Fakat bütün bunlar insanlığın ahlâken de ilerlediğini gösteriyor mu?

İşte burada “modern cahiliye” kavramı üzerinde düşünmemiz gerekiyor.

İçki değişmedi, sadece adı değişti

İslam öncesi toplumlarda içki yaygındı.

Bugün de dünyanın pek çok yerinde içki hayatın sıradan bir parçası olarak görülüyor. Hatta kimi zaman özgürlük ve eğlence kavramlarıyla birlikte pazarlanıyor.

Kur’an ise meseleyi farklı bir yere koyuyor. İçki ve kumarın insanlar arasında düşmanlık ve kin doğurabileceğine, insanı Allah’ı anmaktan ve namazdan uzaklaştırabileceğine dikkat çekiyor.

Demek ki teknoloji ilerlemiş olabilir.

Fakat insanın zaafları aynı........

© Mir'at Haber