ORTADOĞU NEREYE GİDİYOR?

Gazze’den bölgesel savaşa: Yeni düzen mi kuruluyor?

7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğündeki saldırıyla başlayan ve ardından İsrail’in Gazze’ye yönelik geniş çaplı askerî harekâtına dönüşen savaş üçüncü yılını doldururken, Ortadoğu artık 2023 öncesindeki Ortadoğu değildir. Gazze’de başlayan çatışma zaman içerisinde Lübnan’a, Suriye’ye, İran’a, Yemen’e, Kızıldeniz’e ve Basra Körfezi’ne yayıldı. Bugün yaşananları yalnızca “Gazze savaşı” olarak okumak bu nedenle yetersiz kalıyor. Karşımızda Filistin meselesinin, İsrail’in güvenlik stratejisinin, İran’ın bölgesel nüfuzunun, Amerikan askerî varlığının, Körfez ülkelerinin güvenlik arayışlarının ve dünya enerji yollarının birbirine bağlandığı çok daha geniş bir mücadele bulunuyor.

GAZZE’DE SAVAŞ BİTMEDİ, ŞEKİL DEĞİŞTİ

10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ABD destekli planın ilk aşaması, büyük çaplı çatışmaların durmasını, İsrailli rehinelerin ve yüzlerce Filistinli tutuklu ve mahkûmun serbest bırakılmasını ve insani yardımların artmasını sağladı. Ancak anlaşmanın esas siyasi ve askerî meseleleri çözülemedi. Reuters’ın 6 Ekim 2026 tarihli değerlendirmesine göre İsrail bugün Gazze’nin yaklaşık üçte ikisini fiilen kontrol ediyor. Ateşkesten bu yana Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre 1.400’den fazla Filistinli hayatını kaybetti. İsrail saldırılarını Hamas’ın yeniden silahlanmasını ve saldırı hazırlıklarını engellemek amacıyla yaptığını savunurken Hamas bu suçlamaları reddediyor.

Asıl düğüm ise Gazze’nin geleceğinin kimin tarafından ve hangi şartlarla yönetileceği konusunda ortaya çıkıyor. ABD planında Hamas’ın silahlarını bırakması, İsrail ordusunun kademeli olarak çekilmesi, uluslararası bir istikrar gücünün Gazze’ye konuşlandırılması ve Filistinli teknokratlardan oluşan yeni bir yönetimin idareyi devralması öngörülüyor. Yaklaşık 20 bin kişilik olması planlanan Uluslararası İstikrar Gücü henüz kurulabilmiş değil. Hamas silahların ABD destekli Filistinli teknokrat yönetime devredilmesi yönünde bir formüle yaklaşmış görünürken İsrail bunun yeterli olmadığını ve tam silahsızlanma gerçekleşmeden çekilmeyeceğini söylüyor.

Dolayısıyla Gazze’deki esas mücadele artık yalnızca “kim savaşacak?” sorusu değildir. Doğru soru şudur:

Gazze’yi savaş sonrasında kim yönetecek, güvenliği kim sağlayacak, İsrail nereden çekilecek ve Filistinlilerin siyasi geleceğini kim belirleyecek?

GAZZE’NİN COĞRAFYASI DA DEĞİŞİYOR

Sahadaki en önemli gelişmelerden biri İsrail’in kontrol ettiği alanın genişlemesidir. İlk ateşkes düzenlemesindeki “sarı hat”, Gazze’nin yaklaşık yüzde 53’ünü İsrail kontrolünde bırakıyordu. Reuters’a göre İsrail’in fiilî kontrol alanı daha sonra yaklaşık üçte ikiye yükseldi. Yaklaşık iki milyon Filistinli giderek daralan bir kıyı bölgesine sıkışmış durumda.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde yalnız askerî saldırıları değil, haritanın nasıl şekillendiğini izlemek gerekiyor.

Çünkü geçici güvenlik bölgelerinin zaman içerisinde kalıcı bir coğrafi düzene dönüşmesi ihtimali, Filistin meselesinin geleceğini doğrudan etkileyebilir.

Gazze’nin yeniden inşası da başka bir mücadele alanıdır. Eylül ayında açıklanan ilk yeniden imar programı 2,45 milyar dolar düzeyindeyken, AB ve BM değerlendirmesine göre Gazze’nin önümüzdeki on yıldaki toparlanma ve yeniden yapılanma ihtiyacı yaklaşık 71,4 milyar dolar. Yani bugün açıklanan finansman, ihtiyaç duyulan miktarın çok küçük bir bölümüdür.

BM’nin son raporu da durumun ağırlığını ortaya koyuyor. Gazze’de yüz binlerce insan sel riski taşıyan kamplarda veya güvenli olmayan yapılarda yaşıyor; sağlık sistemi ağır durumda ve finansman eksikliği nedeniyle ekim ayından itibaren gıda yardımlarının azaltılması riski bulunuyor.

İSRAİL’İN STRATEJİSİNDEKİ DEĞİŞİM

Burada Gazze’den daha geniş bir gelişme dikkat çekiyor.

İsrail 7 Ekim sonrasında sınırlarının hemen ötesinde kendisine tehdit oluşturabilecek silahlı yapıların bulunmasına artık eskisi gibi tahammül etmeyeceğini ilan eden bir güvenlik anlayışına yöneldi. Bunun sonucu Gazze ile sınırlı kalmadı.

Güney Lübnan’da yaklaşık 10 kilometre derinliğinde bir tampon bölge oluşturuldu. Reuters’ın aktardığına göre İsrail........

© Mir'at Haber