MİLLİ MÜCADELE RUHUNUN GÜÇLÜ SESİ: MEHMET ÂKİF ERSOY

Her yıl, mart ayında Millî Mücadele yıllarının hatırlandığı iki önemli kutlamayı Mehmet Âkif’in şiirleriyle yapıyoruz. Kutlamalarımızın ilki, İstiklâl Marşı’nın, 12 Mart 1921 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından resmi marş olarak kabul edilmesi vesilesiyle oluyor, diğer kutlama ise 18 Mart’ta Çanakkale Şehitlerini anmak amacıyla gerçekleştiriliyor.

Âkif, sadece İstiklâl Savaşı sürecinde değil, Osmanlı’nın son dönemlerinde halkın yaşadığı sıkıntıları buhran ve bunalımları derinden hisseden, problemlerin kaynağını bulup çözümler üretmeye çalışan bir mütefekkir, iman ve aksiyon adamıdır. Onun gücünü imandan alan mücadeleci kişiliği kadar etkili olan şiirleri ve vaazları milletimizin kahramanlık ruhunu alevlendirmiştir. En umutsuz günlerin yaşandığı dönemde halkın ümitsizlik batağından kurtulup savaşı kazanma azmiyle hareket etmesi için söylediği mısralar, her devirde geçerliğini koruyor:

“Âtiyi karanlık görerek azmi bırakmak…Alçak bir ölüm varsa, emînim, budur ancak.Dünyâda inanmam, hani görsem de gözümle.İmânı olan kimse gebermez bu ölümle:Ey dipdiri meyyit, ‘İki el bir baş içindir.’Davransana… Eller de senin, baş da senindir!His yok, hareket yok, acı yok… Leş mi kesildin?Hayret veriyorsun bana… Sen böyle değildin.Kurtulmaya azmin neye bilmem ki süreksiz?Kendin mi senin, yoksa ümîdin mi yüreksiz?”

“Âtiyi karanlık görerek azmi bırakmak…

Alçak bir ölüm varsa, emînim, budur ancak.

Dünyâda inanmam, hani görsem de gözümle.

İmânı olan kimse gebermez bu ölümle:

Ey dipdiri meyyit, ‘İki el bir baş içindir.’

Davransana… Eller de senin, baş da senindir!

His yok, hareket yok, acı yok… Leş mi kesildin?

Hayret veriyorsun bana… Sen böyle değildin.

Kurtulmaya azmin neye bilmem ki süreksiz?

Kendin mi senin, yoksa ümîdin mi yüreksiz?”

Buraya kadar anlatılanlarda tehlikenin büyüklüğü karşısında donup kalan, hissiz, hareketsiz ve çaresiz bir ruh halinin tasvirini görüyoruz. Demek ki o yıllar milletimiz büyük bir şaşkınlık içinde ne yapacağını bilemez bir durumdadır. Halkın bu durumlara düşmesinin sebebi ise geleceği karanlık görerek azmi bırakmasındandır, Âkif’e göre:

“Âtiyi karanlık görüvermekle apıştın?Esbâbı elinden atarak ye’se yapıştın!Karşında ziyâ yoksa, sağından, ya solundanTek bir ışık olsun buluver… Kalma yolundan.Âlemde ziyâ kalmasa, halk etmelisin, halk!”

“Âtiyi karanlık görüvermekle apıştın?

Esbâbı elinden atarak ye’se yapıştın!

Karşında ziyâ yoksa, sağından, ya solundan

Tek bir ışık olsun buluver… Kalma yolundan.

Âlemde ziyâ kalmasa, halk etmelisin, halk!”

Şiirin tamamında “mey’us” yani ümitsiz olmanın insanın takatini kesen yönü vurgulanıyor.

“Ey elleri böğründe yatan, şaşkın adam, kalk!Ye’s öyle bataktır ki; düşersen boğulursun.Ümîde sarıl sımsıkı, seyret ne olursun!Azmiyle, ümidiyle yaşar hep yaşayanlar;Me’yûs olanın rûhunu, vicdânını bağlar”…Şair ümitsizlikle şirki bir tutuyor:“Mâdâm ki alçaklığı bir, ye’s ile şirkin;Mâdâm ki ondan daha mel’un daha çirkinBir seyyie yoktur sana; ey unsur- îman,”

“Ey elleri böğründe yatan, şaşkın adam, kalk!

Ye’s öyle bataktır ki; düşersen boğulursun.

Ümîde sarıl sımsıkı, seyret ne olursun!

Azmiyle, ümidiyle yaşar hep yaşayanlar;

Me’yûs olanın rûhunu, vicdânını bağlar”

Şair ümitsizlikle şirki bir tutuyor:

“Mâdâm ki alçaklığı bir, ye’s ile şirkin;

Mâdâm ki ondan daha mel’un daha çirkin

Bir seyyie yoktur sana; ey unsur- îman,”

Şiirin bütününü veremiyoruz, hatırda kalabilen güçlü mısraları da söylemeden geçmeyelim:

“Sâhipsiz olan memleketin batması haktır;Sen sâhip olursan bu vatan batmayacaktır.Feryâdı bırak, kendine gel, çünkü zaman dar…‘İş bitti… Sebâtın sonu yoktur! ‘ deme, yılma.Ey millet-i merhûme, sakın ye’se kapılma.” (19 Mart 1913)

“Sâhipsiz olan memleketin batması haktır;

Sen sâhip olursan bu vatan batmayacaktır.

Feryâdı bırak, kendine gel, çünkü zaman dar…

‘İş bitti… Sebâtın sonu yoktur! ‘ deme, yılma.

Ey millet-i merhûme, sakın ye’se kapılma.” (19 Mart 1913)

Şiirlerini toplumu eğitmek ve uyandırmak için bir araç olarak gören Akif, şiirlerinin çoğunun konusunu kendi çevresinde gözlemlediği olaylardan........

© Mir'at Haber