VİCDAN VE İNSAN RUHUNUN MİMARİSİ: KENDİYLE YÜZLEŞMENİN ONTOLOJİSİ

1. Bölüm: Varlık Katmanları ve İnsanın Ontolojik Yapısı

Varlığın çok katmanlı yapısı ile insanın çok katmanlı yapısı arasında birebir bir ilişkinin varlığı tartışılmaz görülmektedir. ‘İnsanın küçük evren, evrenin büyük insan’ olarak betimlendiği bir zeminde varlıktaki çoğul yapının insanda da mevcut olduğunu söylemek doğru olana isabet ettirir. Ayrıca kişinin kendisini gözlemesi, kendi iç hiyerarşisini fark etmesi, kendi içindeki farklılıkları kavraması da bu çoğul yapıyı işaret eder. sevgi, nefret ve bir çok duygusal veya fenomenal olaya karşı farklı tepkilerin verilebildiği bir zeminde bu çoğul yapı kendisini göstermektedir…

İnsanın varlık âlemindeki konumunu anlamak, öncelikle onun çok katmanlı yapısını kavramayı gerektirir. İnsanın Rabbiyle kurduğu ilişki, sadece teolojik bir bağ değil, aynı zamanda onun kendisiyle, diğer insanlarla ve doğayla kurduğu tüm ilişkilerin kurucu zeminidir. Bu ilişki ağı içerisinde insan tanımı yapılırken, onun “külli varlığı” içindeki çoğul yapısı dikkate alınmalıdır. İnsan, kendi içinde bir “öteki” ile ilişki kurabilen bir varlıktır; bu da onun içinde bir çoğulluğun barındığının en somut kanıtıdır.

Bu çoğulluk, insanın yaratılış sürecindeki “özü” ile yeryüzündeki “mevcudiyeti” arasındaki farktan doğar. Geleneksel tabiriyle Zat, Hüviyet, (Şahsiyet) ve Enniye (benlik/ego) kavramları bu katmanları açıklar:

Zat: İnsanın yeryüzüne inmeden önceki, asli ve ilahi katmandaki değişmez gerçekliğidir.

Hüviyet (Şahsiyet): insanın asli özü ile yeryüzündeki varlığını aynı zeminde buluşturan ve ona göre şekil alan bir özellik taşır. Bu asli özün yeryüzündeki varlık kazanmış halidir. İnsanın yeryüzünde somutlaşan, ahlaki ve hukuki sorumluluk alan karakteridir.

Enniye (Benlik/Ego): Dünyevi özelliklerin; arzuların, tutkuların ve sahiplik duygusunun merkezidir. Varlıkla ilişkiyi ve iletişimi sağlayan, tavır aldıran ve tepki gösteren bir boyut olarak öne çıkmaktadır. O........

© Mir'at Haber