İLİŞKİLERİN MANEVİ ONTOLOJİSİ: TEVHİT, ADALET VE SORUMLULUK EKSENİNDE İNSANÎ BAĞLAR

Giriş: İlişkinin Ruhu ve Ontolojik Zemin

İlişki, modern dünyanın sığ tanımlarının aksine, yalnızca iki varlığın fiziksel veya sosyal etkileşimi değil, aslında ‘bir ruh üzerine kurulu derin bir mahiyettir’. Bu mahiyeti kavramak için öncelikle her ilişkinin bir hedef ve amaca istinaden açığa çıktığını, yani bir ‘dava’sı olduğunu anlamak gerekir. Mümin bir özne için ilişkilerin mahiyetini belirleyen temel zemin, ‘ilahi rızadır;’ yani kişinin her adımında Allah’ı razı etme gayreti ve bilinci, onun tüm beşerî münasebetlerinin de çerçevesini çizer. Bu bağlamda ilişki, kaotik bir dünyada anlam arayışının ve düzen inşasının merkezinde yer alır.

1. Bölüm: İlişkinin Kurucu İlkeleri: Tevhit, Adalet ve Sorumluluk

İlişkilerin mahiyetini belirleyen ve onu sağlam bir zemine oturtan üç temel sütun bulunmaktadır: Tevhit, Adalet ve Sorumluluk…

a) Tevhit: Bir ilişkinin niteliğini belirlemede merkezi bir kavrama ihtiyaç vardır ve bu kavram mümin açısından tevhittir. Tevhit, Allah’ın eşsizliğini ve yegâne varlık oluşunu merkeze alarak, tüm ilişkileri bu eksen etrafında değerlendirmeyi öğretir. İlişkilerin adabını bizatihi Allah’tan öğrendiğimiz bu süreçte, tevhit bize hiyerarşiyi ve varlıklar arasındaki doğru bağı kurma imkânı tanır.

b) Adalet: Adalet olmadan bir ilişkinin gerçek niteliğini kavramak mümkün değildir. İlişkinin doğru bir şekilde tahakkuk etmesi, bireyin Rabbiyle, kendisiyle, diğer insanlarla ve tüm varlıkla barışık olmasına bağlıdır. Bu “barışıklık” hali (silm), ancak adaletin tesisiyle mümkündür; zira adalet, her şeyi yerli yerine koyarak o kaotik zemini bir düzene dönüştürür.

c) Sorumluluk: Mahiyetin tamamlanması için sorumluluk bilinci şarttır. İnsanın attığı her adımın bir tarihi yazdığı ve geleceği inşa ettiği gerçeği, sorumluluk duygusunu zorunlu kılar. Hiçbir davranışın boşlukta kalmadığı, ya ilişkileri güçlendirdiği ya da zaafa........

© Mir'at Haber