AŞKIN ONTOLOJİK ZEMİNİ VE BEKLENTİSİZLİK: İNSAN HÜRRİYETİ VE ŞAHSİYET ÜZERİNE BİR ANALİZ

 Giriş: Aşkın Ontolojik Tanımı ve Mahiyeti

Aşk, yalnızca hissî bir tezahür ya da geçici bir duygu durumu değil; insanın ham olan özünü bir hamur gibi işleyerek onu “şahsiyet” mertebesine yükselten temel bir ontolojik temeldir. Varlığın mayasında bulunan bu kuvvet, bireyi nefsanî dağınıklıktan kurtarıp biricik bir karaktere ulaştıran dönüştürücü bir kudrete sahiptir. Fenomenolojik bir perspektifle bakıldığında aşkın en saf karşılığı “Beklentisizlik”tir. Zira bir eylemin aşk sıfatını kazanabilmesi için failin, fiilinden dolayı herhangi bir karşılık veya menfaat gözetmemesi vücudî/varlıksal bir zarurettir.

Aşkın temel ontolojik özellikleri şu şekilde tasnif edilebilir:

Şahsiyet İnşası: İnsanın özünü işleyerek onu kâmil bir fert haline getiren dönüştürücü güçtür.

Beklentisizlik: Her türlü çıkar ve sonuç odaklı hesaplaşmadan arınmış olma halidir.

Ontolojik Temel: Yaratılışın, kâinatın işleyişinin ve varlık hiyerarşisinin özündeki cevherdir.

Süreklilik: Varlıklar arası ilişkilerin mahiyetini belirleyen ve sistemin nizamını koruyan ana dinamiktir.

İlahi Edimlerin Temeli Olarak Aşk

İlahi boyutta her eylem (edim), özü itibarıyla aşkın bizzat kendisidir. “Allah’ın yaratması aşktır” ifadesi, Yaratan ile Yaratma eylemi arasındaki ontolojik birliği vurgular. Allah’ın bir şeyi murat ederken herhangi bir beklenti içinde olması düşünülemez; zira beklenti içerisinde olmak bir “nakısa” (eksiklik) alametidir. Oysa Allah, her türlü eksiklikten “münezzeh“tir.

Kâinatın hiyerarşisi ve düzeni bu beklentisiz sevgi zemini üzerinde yükselir. İlahi ahlakın en yüce tezahürü, Allah’ın hiçbir karşılık beklemeksizin varlığı halk etmesi ve onu korumasıdır. Varlık, bu “aşk üzere olma” haliyle hayatını idame ettirir. Bu noktada kulun yapması gereken

ilahi ahlakla ahlaklanarak eylemlerini beklentisizlik zeminine oturtmaktır.

“Habib” ve İnsan-ı Kamil Örneği: Muhammedi Aşk

Hz. Muhammed (s.a.v), ilahi aşkın somut düzlemdeki en kâmil........

© Mir'at Haber