Kürtler artık muhafazakâr değil.

Bu cümle, bir ideolojik polemik değil; son yirmi yılın sosyolojik gerçekliğidir.

Kürtler bugün belirgin bir ikiliğin içinde yaşıyor.

Bir yanda tarihsel olarak muhafazakâr, din merkezli ve güçlü toplumsal bağlara sahip bir yapı; diğer yanda modern siyasette kendini ifade eden radikal seküler bir söylem.

Bu ikilik, basit bir ideolojik tercih farkı değildir.

Bu durum; kimlik bocalamasını, nesiller arası mesafeyi, kültürel süreksizliği ve giderek derinleşen siyasal temsil sorununu üretmektedir.

Çünkü Kürt muhafazakârlığı, modern anlamda bir ideoloji hiç olmadı.

O, yazılı bir doktrin değil; hayatta kalma refleksiyle oluşmuş tarihsel bir toplumsal organizasyondu.

Kürt Muhafazakârlığı Nasıl Bir Yapıydı?

Tarihsel Kürt toplumunda belirleyici elit, burjuvazi ya da modern bürokrasi değildi.

Toplumsal ağırlık; ulema, medrese âlimleri ve tarikat önderleri üzerindeydi.

Bu yapı üç ana figür etrafında şekillendi:

• Şeyh: Manevî ve ahlaki otorite

• Melle: Eğitim, hukuk ve kültürel aktarımın taşıyıcısı

• Seyyid: Dini soy üzerinden kurulan sembolik meşruiyet

Din bu toplumda yalnızca bireysel bir inanç alanı değildi.

Aynı zamanda hukukun, eğitimin, siyasetin ve sosyal düzenin referans çerçevesiydi.

Bu yüzden Kürt muhafazakârlığı, devlete yaslanan bir muhafazakârlık değil;

Otoritenin zayıf olduğu alanlarda toplumu ayakta tutan yerli bir düzendi.

Kürt muhafazakârlığının ikinci temel dayanağı aşiret ve akrabalık yapılarıydı.

Aşiret, çoğu zaman yanlış okunduğu gibi yalnızca “feodal bir kalıntı” değildi.

O, aynı zamanda:

•bir sosyal güvenlik ağı,

• ekonomik dayanışma zemini,

• siyasal hareketlenme kanalı,

• kültürel hafızanın taşıyıcısıydı.

Geniş aile yapısı da benzer biçimde, devletin ulaşamadığı alanlarda koruyucu ve düzenleyici bir rol üstleniyordu.

Bu nedenle muhafazakârlık Kürtler için ideolojik bir tutumdan ziyade, yaşamsal bir düzenleme biçimiydi.

Bu yapının üçüncü belirleyeni coğrafyaydı.

Dağlık ve parçalı coğrafya, merkezi otoritenin sınırlı olduğu alanlarda yerel kurumları........

© Milat