“Bursa Nutku”nun sıhhatine dâir birinci dereceden bir şâhid: Yâver M. Cevdet Tolgay

Rıza Ruşen Yücer’in zaptettiği “Bursa Nutku”nun sahîh olduğuna dâir pek kuvvetli ikinci bir şâhid mevcûddur: Yukarıda kendisinden bahsettiğimiz Yâver M. Cevdet Tolgay… 1966’da Mustafa Ekmekçi’ye verdiği mülâkatta, refâkat ettiği “Büyük Şef”iyle Bursa'ya vardıkları günün akşamı, Mustafa Kemâl'in, kendisinin de hazır bulunduğu Köşk'deki ziyâfette (5 Şubat 1933), Bursa Nutku'nu îrâd etmiş olduğunu ve onu bugün söylenmiş gibi hatırladığını ifâde ediyor:

“Bilecik'den 9.30'da Bursa'ya gelir gelmez, Gazi, işe el koydu… Hâdise, sanıldığı kadar büyük mahiyette değildi. Fakat ilgililer, hâdisenin takibinde gevşek davranmışlardı. Fakat Atatürk, olayı, kendi inkılâplarına karşı bir hareket olarak ele aldı. 6 Şubatta, yâni ertesi günü, Dahiliye ve Adliye Vekilleri [Yusuf Kemal Tengirşenk ve Şükrü Kaya] geldiler ve işe vaziyet ettiler. İşte o sırada, Atatürk, köşkte bu konuşmayı yapmıştır.

“Okuduğum zaman, metni yayınlanan konuşma, bana hiç yabancı gelmedi. Ben Vilâyet salonundakini hatırlamıyorum. [Bu, uydurma bir haberdir… Mustafa Kemâl, 5 Şubat 1933 sabahı köşküne yerleştikden sonra, ertesi günü akşam sâat 18.00'de –Mudanya üzerinden- İstanbul'a gitmek üzere yola çıkıncıya kadar köşkünden dışarı çıkmamıştır…] Köşkte konuştu. 6 Şubat akşamı köşkteki yemekten sonra, Gülcemal'le [Gülcemâl vapuruyle] İstanbul'a hareket ettik.

“Köşk, şimdiki Çelik palas otelinin yanındadır. O köşkte, akşam yemeğinde, Atatürk sofrada bu konuşmayı yapmıştır. İyice hatırladım. İlk gittiğimiz akşam da konuşuldu. O hava içinde, Atatürk'ün başka türlü konuşmasına da imkân yoktu. Sofrada Bursadan kimler vardı, şimdi iyi hatırlamıyorum. O gün dolu geçmiş galiba ki, sofrada bulunanların isimlerini kaydetmişim [“kaydetmemişim”]. Bursa'dan vali, Balıkesir'den kolordu kumandanı, Bursa belediye reisi olabilir.”

Bursa Nutku, o zaman, siyâsî mülâhazalarla matbûâta ak̃setmedi

Mülâkatın bu ânında, Mustafa Ekmekçi, Cevdet Tolgay'a, herkesin merâk ettiği suâli yöneltiyor: “Büyük Şef”in, 5 Şubat 1933 akşamı, Köşk’ündeki ziyâfet sofrasında îrâd ettiği nutuk, nîçin ertesi günki gazetelerde intişâr........

© Milat