ABD’nin NATO’dan çekilme ihtimali ve Türkiye–İsrail hattında oluşabilecek bir gerilim, sadece bölgesel bir kriz değil; küresel güç dengelerinin yeniden yazıldığı bir kırılma anına işaret ediyor. Avrupa ise bu denklemde ne tam taraf ne de tamamen tarafsız kalabilecek bir pozisyonda.

Eski ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent tarafından dile getirilen “ABD’nin NATO’dan ayrılmasının amacının dış müdahaleleri sonlandırmak değil, aksine Suriye sahasında Türkiye ile İsrail arasında yaşanabilecek bir çatışmada İsrail’in yanında daha rahat konumlanmak olduğu” yönündeki iddia, klasik güvenlik paradigmasının ötesinde bir tartışmayı beraberinde getirmektedir.

Bu yaklaşım, NATO’nun kuruluş felsefesine doğrudan bir meydan okuma niteliği taşımaktadır. Zira NATO, üye ülkelerin kolektif savunmasını esas alan bir yapı iken; ABD’nin bu ittifaktan ayrılarak daha serbest bir jeopolitik hareket alanı elde etmek istemesi, ittifakın bağlayıcı yükümlülüklerinden kaçınma arayışı olarak da yorumlanabilir.

Nitekim ABD’nin son yıllarda izlediği dış politika eğilimleri, özellikle Orta Doğu’da daha esnek ve doğrudan müdahaleye açık bir stratejiye evrildiğini göstermektedir. Bu bağlamda, Donald Trump’ın NATO’yu “kağıttan kaplan" ve "kötü yönetilen” bir yapı olarak nitelendirmesi ve ittifaka yönelik eleştirileri, Washington’un uzun vadede NATO’suz bir güvenlik mimarisini tartışmaya açtığını göstermektedir.

Böyle bir senaryoda ortaya çıkacak en kritik kırılma noktalarından biri, Türkiye ile İsrail arasında Suriye sahası merkezli olası bir askeri gerilimdir. Türkiye’nin NATO üyesi olması, teorik olarak ittifakın 5. maddesi kapsamında korunmasını gerektirirken; İsrail’in NATO üyesi olmaması, bu tür bir çatışmayı “ittifak dışı” bir kriz haline getirmektedir.

ABD’nin NATO dışında kalması durumunda ise tablo daha da karmaşık hale gelir. Washington, ittifak yükümlülüklerinden bağımsız olarak İsrail’e doğrudan askeri ve siyasi destek verebilir. Bu durumda NATO, kurumsal olarak tarafsız kalmak zorunda kalırken, üye ülkeler arasında ciddi görüş ayrılıkları baş gösterebilir. Özellikle Avrupa ülkeleri, Türkiye ile ittifak ilişkilerini koruma ile........

© Milat