BRICS birkaç yıl öncesine kadar Batı merkezli dünya düzenine karşı yükselen yeni güç merkezinin adı olarak sunuluyordu. Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'yla başlayan yapı 2023'te aldığı genişleme kararıyla bambaşka bir ölçeğe ulaştı; Mısır, Etiyopya, İran, Birleşik Arap Emirlikleri ve Endonezya'nın katılımıyla çekirdek üye sayısı ona çıktı, ayrıca ortak ülkeler kategorisi oluşturuldu. Ekonomik ağırlığı, nüfusu, enerji kaynakları ve kapsadığı coğrafya düşünüldüğünde BRICS'in kâğıt üzerindeki gücü gerçekten muazzam. Fakat şimdi, 12 Eylül'de Yeni Delhi'de yapılacak 18'inci zirve öncesinde başka bir soru giderek daha yüksek sesle soruluyor: BRICS büyürken gerçekten güçlendi mi, yoksa genişledikçe yönetilmesi daha zor bir yapıya mı dönüştü?

Aslında BRICS'in bugünkü probleminin önemli bölümü tam da başarısından kaynaklanıyor. Beş ülkenin çıkarlarını uzlaştırmak başka, Afrika'dan Ortadoğu'ya, Latin Amerika'dan Asya'ya uzanan on farklı devletin stratejik hesaplarını aynı masada buluşturmak başka bir şey. Bunun ilk ciddi işaretlerinden biri Afrika'da ortaya çıktı. Mısır ve Etiyopya, reforme edilmiş bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde Güney Afrika'nın daimi üyeliğine beklenen desteği vermedi. 2024'te BRICS dışişleri bakanları ortak bildiri yayımlayamadı; 2025'te aynı kriz tekrarlandı. Sonunda Güney Afrika'nın adı BM Güvenlik Konseyi reformuna ilişkin zirve metninden çıkarıldı. Küçük görünen bu olay aslında büyük problemi gösteriyor: BRICS ülkeleri mevcut dünya düzeninin değişmesini istiyorlar, fakat yeni düzende kimin ne kadar güç sahibi olacağı konusunda aynı fikirde değiller.

2026 İran savaşı bu çatlakları daha görünür hale getirdi. Çünkü artık BRICS'in içinde yalnız farklı çıkarları olan ülkeler değil, aynı savaşın farklı taraflarında bulunan devletler var. İran örgütün üyesi; Birleşik Arap Emirlikleri de öyle. Mayıs ayında yapılan dışişleri bakanları toplantısında bir kez daha ortak bildiri çıkarılamadı. Ardından ulusal güvenlik danışmanlarının toplantısında İran ile BAE arasında sert tartışmalar yaşandı. Tahran, terörizm konusunda kullanılan BRICS diline ABD ve İsrail'i hedef alan "devlet terörizmi" kavramının eklenmesini istedi; diğer üyelerin çoğu bunu kabul etmedi. Burada BRICS'in temel açmazıyla karşılaşıyoruz: Bir ekonomik işbirliği platformu,........

© Milat