Türkistan Notları: Avrasya Yazı Dizisi – 1
Avrasya Nedir? Dünyanın Kalbine Bir Bakış
Dünya haritasını önünüze koyun. Avrupa'nın batı kıyılarından başlayıp Asya'nın doğu uçlarına, yani Atlantik'ten Pasifik'e uzanan dev kara kütlesine bakın. İşte o devasa coğrafyaya, yaklaşık iki yüz yıldır tek bir isim veriyoruz: Avrasya.
Bu kelime ilk kez 1849 yılında, Prusyalı doğa bilimci Alexander von Humboldt'un kaleme aldığı Kosmos adlı eserinde ortaya çıktı.¹ Humboldt, Avrupa ile Asya'nın aslında birbirinden kopuk iki ayrı kıta değil, tek ve büyük bir kara kütlesi olduğunu vurgulamak istiyordu. O günden bu yana isim kaldı; ama kavramın içi giderek daha karmaşık bir hal aldı.
Peki Avrasya tam olarak nereyi kapsar? Bu soruya verilen cevap, kişinin nereye baktığına ve ne amaçla baktığına göre değişiyor. Geniş anlamda söylersek Avrasya, Ural Dağları'nın hem doğusunu hem batısını, yani bütün Avrupa ve Asya kıtasını ifade eder.² Ama daha dar ve günümüzde daha çok kullanılan anlamda Avrasya; Avrupa'nın doğusu, Balkanlar, Karadeniz havzası, Kafkasya, Anadolu ve Orta Asya'yı birlikte kapsayan bir bölgeye karşılık gelir. Amerikalı stratejist Zbigniew Brzezinski bu dar çizgiyi biraz daha genişleterek Türkiye'yi ve Ortadoğu'yu da bu coğrafyaya dahil etmiştir.³
Kavramın bu denli muğlak kalmasının bir nedeni var: Avrasya, salt coğrafi bir tanımdan çok jeopolitik bir kavramdır. Yani harita üzerinde........
