Son dönemde ABD-İran müzakerelerinin arka planına ve Rusya’nın bu süreçteki rolüne dair söylentiler ayyuka çıkmış durumda.

Peşinen söyleyelim: Bu söylentiler sadece birer komplo teorisi değil, büyük ölçüde sahadaki ve masadaki somut gerçekleri yansıtıyor. Rusya, masanın dinamiğini ve sahanın gidişatını derinden etkileyen stratejik bir aktör konumunda bulunuyor.

Peki, Rusya bu sürecin neresinde ve neden bu kadar müdahil? Gelin, jeopolitik çıkarlar ekseninde bu tabloyu okuyalım.

1-Nükleer satranç ve “vazgeçilmez” (indispensable) olma hedefi

Rusya, 2015’teki nükleer anlaşmada olduğu gibi, son süreçte de kilit aktör olma niyetini hiç gizlemedi. Hatırlanacağı üzere Putin, geçen aylarda Netanyahu ve Pezeşkiyan ile defalarca telefon görüşmesi gerçekleştirmişti. Bu nedenle, geçtiğimiz günlerde Kremlin Sözcüsü Peskov’un açıkça arabuluculuk teklif etmesi ve Putin’in Trump ile yaptığı görüşmelerde “sıfır zenginleştirme” (zero enrichment) formülünü desteklemesi tesadüf değil.

Buradaki en kritik hamle, İran’ın fazla zenginleştirilmiş uranyum stokunun Rusya’ya devredilmesi ve Moskova’nın olası bir anlaşmazlıkta “hakem” rolü üstlenmesi teklifiydi. Rusya bu sayede Avrupa’yı devre dışı bırakarak (baypas ederek) nükleer denklemde kendini “vazgeçilmez” kılıyor. Amacı basit: İran’ı yalnız bırakmamak ama aynı zamanda Batı’ya karşı elinde güçlü bir diplomatik kaldıraç (leverage) bulundurmak.

2-Ukrayna bağlamı ve “stratejik oyalama”

Rusya’nın İran politikasının kalbinde aslında Ukrayna savaşı yatıyor. Moskova’nın temel stratejisi; ABD ve Batı’nın gündemini, dikkatini, enerjisini ve........

© Medya Günlüğü