Lege calorieën in het mediabudget? De mediapiramide als antwoord op de aandachtscrisis.

In essentie zijn sociale media geweldig, als grootschalige maar laagdrempelige manier om contacten te leggen/onderhouden of om inspiratie te vinden/delen, maar gaandeweg zijn ze uitgegroeid tot een onbeheersbare macht met een verhoogd risico op mentale klachten, verslaving, vervreemding en desinformatie als bijwerking.

Het is een van de grootste paradoxen van deze tijd: het vertrouwen in sociale media is het laagst van alle media, toch besteden consumenten daar veel van hun tijd (en adverteerders veel van hun budget).

Een collage van recente nieuwsartikelen

Het bewustzijn groeit dat onze afhankelijkheid van Amerikaanse Big Tech groot is en de algoritmes van sociale media niet per se het beste met ons voor hebben. Zoals de onderzoekers van Newcom het concludeerden in de rapportage van het Nationale Social Media Onderzoek 2026: “Het sentiment rond social media is aan het kantelen. Nederlanders zien het nut, maar het voelt voor hen ook als iets dat (te) groot en invloedrijk is geworden. (…) De zorgen over de negatieve effecten van social media op hun welzijn nemen toe en zijn substantieel.” Wat nu?

Je bent de media die je eet

In zijn boek Paid Attention introduceerde de Amerikaanse strateeg/spreker Faris Yakob (Genius Steals) het concept van de mediapiramide. Net zoals de klassieke voedselpiramide richting geeft aan een gezond eetpatroon – in Nederland kennen we de Voedingsdriehoek en de recentelijk vernieuwde Schijf van Vijf – helpt de mediapiramide bij het inrichten van een evenwichtig mediadieet. Het principe spreekt voor zichzelf: passief geconsumeerde media met ‘lege calorieën’, zoals eindeloze sociale media-feeds, bevinden zich in de top en verlagen op den duur het welbevinden. Dalen we af naar de brede basis, dan wordt het dieet voedzamer: actieve mediakeuzes, zoals verdiepende journalistiek, boeken en kunst, dragen juist positief bij aan het psychologisch welzijn (“Je bent de media die je eet”).

De mediapiramide (versie 1.5) volgens Faris Yakob

In de dagelijkse praktijk neigt het mediagedrag van veel mensen juist naar de tegenovergestelde richting, de piramide ondersteboven nuttigend: we kiezen vooral de media die bovenaan de piramide staan (vergelijkbaar met junkfood), in plaats........

© Marketingfacts