Entropi Yasası ve İhtiyaç Sistemi: Tavditho (Şükür) ve Folhutho (İbadet) Arasında İnsan

Bu yazıda, Süryanicede sıkça kullanılan ancak hayati derinliği yeterince kavranamayan bazı temel kavramlara dikkat çekeceğim. Kavramlardaki anlam zenginliği, Süryanicenin kadim geçmişinden süzülüp gelen o büyük mana yükünün ve köklü yapının bir nişanesidir. Süryanicede isimlendirme, yalnızca bir tanımlama değil, aynı zamanda ruhu etkileme, telkin etme ve dönüştürme gücüne sahip dinamik bir eylemdir. İsimden beklenen, temsil ettiği hatırayı canlı tutması ve arzulanan manevî etkileşimi başlatmasıdır.

Dolaysıyla bu yazının ana eksenini, birbirini tamamlayan aşağıdaki şu üç temel kavram oluşturur: Tukoso Sniko (ܛܘܟܳܣܳܐ ܣܢܺܝܼܩܳܐ): İnsanın varoluşunu düzenleyen ihtiyaç sistemi. Folhutho (ܦܳܠܚܽܘܼܬܳܐ): Bu ihtiyaçları ilahî bir yönelişle anlamlandıran ibadet. Tavditho (ܬܰܘܕܺܝܬܳܐ): İnsanı kemale ulaştıran şükür bilinci.

Hayatımızı kuşatan bu kavramların gerçek gücüne erişmek, yerleşik algıların dönüşmesine ve ezber düşüncelerin törpülenmesine bağlıdır. Denildiği gibi; “Her şeyi maddede arayanların aklı sadece gözlerindedir, o göz ise maneviyatta kördür.” Dolayısıyla ruhsal bir özgürlük yaşanmadan, dünyevî bir özgürleşmeden söz etmek mümkün değildir.

Entropi: Dağılmanın Sessiz Yasası

Evren, görünmeyen yasaların sessiz rehberliğinde devinen bir nizamdır. Fizikte, bir sistem kendi haline bırakıldığı takdirde düzenini yitirip çözülmeye yönelir, bu kaçınılmaz çözülme eğilimine de “entropi” denir. Bu yasaya göre, bakımı yapılmayan ve emek verilmeyen her yapı zamanla bozulur ve çöker. İnsan da bu evrensel yasaya bağlıdır. Onun dışına çıkamaz. İç dünyasını ihmal eden, ruhsal ve zihinsel bakımını yapmayan insan, zamanla tükenmeye ve anlam kaybına mahkûmdur. Çünkü kendi haline bırakılan her şey, dağılır ve “işlevsiz” bir hâle dönüşür. Bu, yalnızca maddenin değil, varoluşun da sessiz ritmidir.

Süryani irfanı, hayatın akışı içindeki bu kaçınılmaz dağınıklığın önüne bir set çekmek ve söz konusu bu gidişatı pozitife çevirmek ve hatta geliştirmek için disiplini esas alan bir anlayış geliştirmiştir.

Bu anlayış, “İhtiyaç Sistemi” anlamına gelen Tukoso Sniko’dan başkası değildir.

Bilindiği üzere, hayatta karşılıklı ihtiyaç esastır. Sosyal bilimlerde “karşılıklı bağımlılık” denilen bu ilke, hiçbir varlığın tek başına varlığını sürdüremeyeceğini hatırlatır. Herkes ve her şey, bir şekilde bir başkasına muhtaçtır. Mesih’in “aynı organizmanın farklı uzuvlarısınız” öğretisi, hayatın özünde var olan bu Tukoso Sniko / İhtiyaç Sistemi gerçeğini derin bir biçimde ortaya koyar. Bu ilke, Aziz Pavlus’un şu sözlerinde daha da berraklaşır: “Nasıl ki bir bedende birçok uzuv varsa ve bu uzuvların hepsi aynı görevi görmüyorsa, biz de çok olduğumuz hâlde Mesih’te tek bir bedeniz ve birbirimizin uzuvlarıyız” (Romalılar 12: 4-5).

Bu ifade, insanın tek başına yeterli bir varlık olmadığını, aksine, anlamını ancak bütün içinde bulduğunu gösterir. Her birey farklıdır, her birinin görevi ayrıdır, fakat hepsi aynı hayatın içinde, tamamlayıcı bir anlayışla birbirine bağlı olarak var olur.

İşte bu yüzden Tukoso Sniko / İhtiyaç Sistemi, yalnızca bir ihtiyaç düzeni değil, varlığın özüne yerleşmiş bir birlik ve karşılıklı bağımlılık yasasıdır. İnsan, bu bütünlüğü idrak ettiği ölçüde kendini doğru konumlandırır. Ne kendini mutlaklaştırır ne de kendini yok sayar. Aksine, kendi yerini bilerek, diğerleriyle birlikte anlam kazanan bir varlık hâline gelir.

İnsan: Ekmek ve Kelam Arasındaki Denge

Süryani ruhaniyetinde insan, yalnızca biyolojik bir varlık değil, ilahî kelamla beslenen ruhsal bir varlıktır. İnsan sadece fiziksel ihtiyaçlarla (ekmek ve madde) yaşayamaz. Asıl yaşam kaynağı Tanrı’dan gelen Meltho (kelam/logos) yani ruhtur. Bu hakikat ve anlam olmadan insan eksik kalır, dengesini kaybeder. Mesih’in, “İnsan yalnız ekmekle yaşamaz, Tanrı’nın ağzından çıkan her sözle yaşar” (Matta 4: 4) sözü bu dengenin özetidir.

Yaşamın devamlılığı için insan, hem fiziksel gereksinimlere (ekmek gibi) hem de ruhani değerlere (kelam gibi) aynı anda muhtaçtır. Bu ihtiyaçlar karşılanmadığında, o pek arzulanmayan çözülme süreci başlar. İşte Tukoso Sniko anlayışı, Folhutho / İbadet ve Tavditho / Şükür ile harmanlandığında, insanı kaosa sürükleyen beden-zihin ve ruh çatışması yerini bir uzlaşıya bırakır. İkilik birliğe dönüşür. İç dünyadaki bu düzen, dış dünyadaki yaşamın da sağlıklı ve dengeli akmasını sağlar.

Arzulanmayan olumsuz durumlarla karşılaşmamak, Süryanicedeki bu üç kavramın (tukoso sniko, folhutho ve tavditho) doğru ve derinlikli biçimde kavranmasına, bu kavramların anlamsal olarak özümsenmesine ve pratikte insanın zihniyetinde ve uygulamalarında öncelik kazanmasına bağlıdır.

Folhutho: Emekle Biçimlenen İbadet

Süryanicede ibadet anlamına gelen Folhutho, ilahî buyruklara göre yaşamak ve bu yolda sarsılmaz bir tutarlılık sergilemektir. ‘‘Çalışmak, işlemek, işletmek, üretmek, emek vermek, hizmet etmek, yontmak, itaat etmek, temrin etmek, antreman yapmak, sıcak tutmak, motive etmek, itmek, kendini eğitmek, pratik yapmak, hareket ettirmek, devinim katmak, toprağı sürmek ve yarmak” gibi anlamlar........

© Mardin Life