Birleşik Arap Emirliklerinin (BAE) 1 Mayıs itibarıyla OPEC’ten ayrılacağını açıklamasıyla dikkatler bu çok önemli örgütün üzerine çevrildi.

OPEC (Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) 1960 yılında 5 petrol ihracatçısı ülkenin (İran, Irak, Suudi Arabistan, Kuveyt ve Venezuela) Bağdat’ta toplanarak kurdukları bir birliktir. Birliğin kuruluş amacı tüzüğünde şöyle tanımlanıyor; “Tüketicilere verimli, ekonomik ve düzenli bir petrol arzı, üreticilere istikrarlı bir gelir ve petrol endüstrisine yatırım yapanlar için sermayelerinin karşılığını adil bir şekilde almalarını sağlamak amacıyla üye ülkelerin petrol politikalarını koordine etmek, birleştirmek ve petrol piyasalarının istikrarını güvence altına almaktır.” Tanımlama nasıl yapılırsa yapılsın OPEC, ekonomideki kartel örgütlenmesinin tipik bir örneğidir. Kartel; benzer malı üreten üreticilerin fiyat, miktar denetimi sağlamak, pazarı paylaşmak ve bu yolla kârlarını artırmak amacıyla oluşturdukları birleşmedir.  

İzleyen yıllarda örgüte; Katar, Endonezya, Libya, BAE, Cezayir, Nijerya, Ekvador, Gabon, Angola, Ekvator Ginesi ve Kongo da katıldı. Böylece üye sayısı 12’ye çıktı.   

OPEC, uzun yıllar petrol piyasasında neredeyse tek güç olarak son derecede etkili oldu. Üye ülkeler aralarında anlaşarak üretimi kotalar uygulayarak artırdılar ya da eksilttiler ve bu yolla petrol fiyatları üzerinde söz sahibi oldular. 2008 yılındaki küresel krizin hemen sonrasında ABD’de kaya petrolü ve gazı keşif ve üretiminin hızlanmasıyla ABD, petrol üretiminde ciddi anlamda söz sahibi oldu. Kanada ve Brezilya gibi petrol üreticisi ülkelerin de devreye daha fazla girmesiyle birlikte OPEC eski gücünü yitirmeye başladı. Bunun üzerine 2016 yılında örgütü OPEC adı altında genişletmeye karar verdiler ve Rusya, Kazakistan, Meksika, Azerbaycan, Umman, Bahreyn, Malezya, Güney Sudan ve Sudan’ı da aralarına aldılar. Bununla birlikte OPEC OPEC gibi tam anlaşmalı bir örgütten çok bir işbirliği grubu olarak düşünülmelidir. Bu yeni üyeler aktif katılım göstermeyebiliyor. Onlar için zorlayıcı düzenlemeler bulunmuyor.

Ek tabloda OPEC ülkelerinin günlük ve yıllık petrol üretim miktarlarını dünya üretimiyle karşılaştırmalı olarak yer alıyor. Buna göre OPEC üyesi........

© mahfiegilmez.com