A memoria constrúese coma unha sucesión de estampas, fotografías fixas, labaradas. Sabino Torres, o editor de Benito Soto, que tiña doce anos cando empezou a guerra civil (1936), lembra os primeiros avións que viñan dende a escola naval de Marín voando sobre a cidade de Pontevedra mentres el xogaba ás bolas cos seus amigos na alameda. Esa era a imaxe que el tiña daquela traxedia. A responsable de Opinión de La Voz de Galicia acaba de chamarme coa noticia do bombardeo de Irán por parte do Goberno de Israel e as declaracións de Donald Trump dende Washington, que son unha declaración de guerra. Non podo evitar o recordo do neno Sabino, e a lembranza dos bombardeos na Primeira Guerra do Golfo. Estaba eu nun hotel de Madrid e pasamos toda a noite diante do televisor vendo voar mísiles na escuridade, imaxinando o inferno sen velo. Únicamente a CNN recibiu autorización para contar o que estaba sucedendo. E nunca soubemos en realidade o que sucedía.

Estes días falamos do 23F. Onde estabamos aquela noite? A morte de Franco, en novembro de 1975, pilloume na redacción da radio. O 23F na casa, preparando oposicións. Lembro a chamada do meu amigo Carlos Vázquez Cabrera dende os Estados Unidos, alarmado diante das noticias que chegaban dende España. Para min os acontecementos daquela noite e mesmo do día seguinte son un teléfono que tiñamos na porta da casa, no que recibiamos a preocupación dos amigos, varios deles camiño de Portugal, polo que puidese pasar. Aínda non sabiamos de certas listas que circulaban no Goberno Civil e que afortunadamente nunca chegaron a concretarse. Unha frivolidade? Abofé que non. Son as estampas da memoria, que é moi subxectiva e aparece de súpeto coma unha foto fixa. Sabino Torres contou a súa nun libro: Crónicas dun tempo escondido (Galaxia, 1964).

Irán y los frentes que pueden abrirse en Oriente Medio si cae el régimen

«Cárceles de oro» para los golpistas del 23F en Ferrol: «Les llevaban marisco»

Tamén recordo a dimisión de Adolfo Suárez e o seu discurso na televisión. Estabamos de garda no instituto Coia, en Vigo, o 29 de xaneiro de 1981. O equipo de profesores e a dirección do centro presenciamos o discurso, no que o presidente xustificaba a súa decisión. «Unha xogada máis —comentou alguén—. Está preparando o regreso». A democracia era moi noviña aínda, moi insegura, e as presións sobre Suárez, mesmo dende o seu propio partido, que se esfarelaba, realmente insoportables. Algúns compañeiros de claustro presumían de información privilexiada. Logo a historia veu como veu e sucedeu o que sucedeu.

Que sabemos da realidade? A grandeza da democracia fundaméntase na transparencia e na información libre. Mais sabemos realmente o que sucede arredor de nós? Clarifican algo os papeis que acaban de ser desclasificados polo Goberno sobre o frustrado golpe de Estado do 23F, por exemplo? Canto falta aínda por destapar?: declaracións gravadas, chamadas telefónicas, conversas das que aínda non sabemos nada, nomes que aparecen borrados nos papeis, transcricións de cintas que poden ser manipuladas, silencios, ocultacións…

O inferno cae enriba de Teherán. Enriba do mundo.

© La Voz de Galicia