Os imperios buscaron como símbolo poderosos animais, o león, a aguia, o oso, o xabarín, a cobra... versus os pobos que elixen animais humildes, os que acompañan o cotián. E velaí o mar ofrecendo infindos motivos e símbolos sobre os que recrear. Peixes cargados de suxestións para quen saiba enxergar: as súas dinámicas e extraplanetarias formas, cores, a súa actividade... Cavilo en Maruja Mallo, como en Francisco Miguel e sobre todo en Lugrís, como no pintor e gravador Xulio Prieto Nespereira, os que atoparon na xeometría da flora e da fauna submarina, un poético cosmos asolagado. Manuel María ten un necesario traballo destacando a presencia do mar na poesía galega (Revista Inter. de Estudios Vascos, 1991 S. Sebastián).

 Sendo a sinxela silueta, elemental, comunal e prateada da sardiña, noutrora xantar de pobre un dos máis representativos temas do mar. Até mesmo poder ser símbolo e bandeira da Galiza oceánica, da tradición e do traballo. Como ben soubo o cristianismo facer do peixe o seu símbolo: o IXZYS grego, siglas que son acróstico de Cristo, iniciais que significan Iesus Xristo de Deus fillo e Salvador. Letras que conforman os radios da cristianizada roda cósmica, o Crismón.

Para Castelao a sardiña é a raíña e o ouro do mar de Galiza, pesca e alimento que matou moita fame: asadas, en escabeche, afumadas ou tamén enlatadas en conserva. Incluíndo o peixe nunha santísima trindade da riqueza de Galiza: a árbore, a vaca e o peixe, do que na meseta soio coñecen as momias de sardiña en ataudes de folladelata ou en tambores de madeira.

Sendo a comunal sardiña asada, a que canta na grella cando chega o tempo do San Xoán, a celebrada entre as ardentes cinzas de murchas ramas de vide, para xantalas untando o pan de boroa e para maior pintoresquismo, acompañadas dun viño en cunca.

A sardiña, noutrora con excedente de pesca, permitindo a patróns ofrecerllas en doazón a igrexas, símbolo de fartura para as casas........

© La Opinión A Coruña