28 Şubat sabahı, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in Tahran’daki yerleşkesinin yakınında meydana gelen büyük patlamadan yalnızca saatler sonra, İsrail ve ABD kaynakları Hamaney’in öldürüldüğünü duyurdu; İran devlet medyası da daha sonra bu bilgiyi doğruladı.

İran şehirlerinde ve diaspora toplulukları arasında kendiliğinden kutlamalar başladı. Bu, Hamaney rejimi altında onlarca yıl biriken öfkenin dışavurumuydu. Özellikle ocak ayında ülke genelinde patlak veren protestolara yönelik sert müdahalede, hükümet güçlerinin on binlerce göstericiyi öldürdüğü ya da gözaltına aldığı bildirilmişti. Ancak Hamaney’in ölümü, yaklaşık kırk yılda inşa ettiği güvenlik ve siyasal organların çökeceği anlamına gelmiyor. Aksine, kurduğu kurumsal güç yapısı onun en kalıcı mirası olabilir.

İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Ayetullah Ruhullah Humeyni 1989’da öldüğünde, siyasal çevrelerin pek azı Hamaney’i güçlü ya da dönüştürücü bir halef olarak görüyordu. İran Anayasası’nın 109. maddesi uyarınca dini liderin “merce-i taklit” yani Şii dünyasında en yüksek dini otorite düzeyi olan büyük ayetullah statüsüne sahip olması gerekiyordu; Hamaney bu niteliğe sahip değildi.

Ancak Humeyni’nin ölümünden birkaç ay sonra 109. madde değiştirildi. Büyük ayetullah gibi en yüksek dini rütbeye sahip olma şartı, daha genel siyasi ve dini niteliklerle değiştirildi. Aynı zamanda, geniş yetkilerle donatılmış tek bir dini lider modeli güçlendirildi. Etkili devrimci figürler de dahil olmak üzere birçok kişi, Hamaney’in daha sembolik bir rol oynayacağını ve yönetim yetkisini cumhurbaşkanı gibi seçilmiş yetkililere devredeceğini düşünüyordu. Ancak büyük bir yanılgıya düşmüşlerdi.

Sonraki on yıllarda Hamaney, dini liderlik pozisyonunu denetleyici bir otoriteden İslam Cumhuriyeti’nin merkezi komuta yapısına dönüştürdü. En önemli siyasi yeniliği, İslam Devrim Muhafızları Ordusu’nun yeniden yapılandırılmasıydı. Humeyni, ordunun siyasete müdahalesini sınırlamayı........

© Karar