Kur’ân-ı Kerîm’de ‘ölçü ve tartı (mîzân) işlerini adaletle yapmak’, bir doğruluk ve dürüstlük sembolü olarak kullanılır. İki ayette “Ölçü ve tartıyı (mîzân) adaletle yapın” buyrulur (En‘âm 6/152; Hûd 11/85). Buna yakın ifadeler başka ayetlerde de geçer. Bu tür ifadeler, kul haklarıyla ilgili doğruluk ve dürüstlüğün ölçüsü olan adalet ilkesinin sembolik anlatımları olup, insan ilişkilerinde doğruluk ve dürüstlüğün, adaletin her alanda kesin bir buyruk olduğunu bildirir.

İslâm’dan önceki bazı peygamberlerin dilinden de kısmen farklı ifade kalıplarıyla fakat yine ‘mîzân’ (terazi) sembolü kullanılarak yine adalet mesajı verilmiştir. Bu anlatım, İslâm’ın kul haklarını gözetmeyi evrensel bir ahlâk buyruğu olarak kabul ettiğini gösterir.

Kur’an’daki hak, adalet, kıst, mîzân ve bunlarla aynı anlam alanına giren kavramlar hadislerde de sıkça geçmektedir. Kul haklarına riayet ilkesini ihlâl mahiyetindeki tutum ve davranışları tek tek veya grup halinde zikrederek bunların yanlışlığını, kötülüğünü, dünya ve ahirette doğuracağı zararları anlatan pek çok hadis vardır. Belirtilen erdemler açısından ilke mahiyetindeki hadislerden bazıları şöyledir:

“Müslüman Müslümanın kardeşidir; ona zulmetmez, onu kötülemez, onu........

© Karar