İlber Ortaylı, sadece geçmişi anlatan bir tarihçi değildi; geçmişi bugünün içine taşıyan, onu yaşayan ve yaşatan bir zihin ustasıydı. Zeytin ağaçlarına gösterdiği özen bile onun sürekliliğe, köke ve medeniyetin sessiz mirasına duyduğu derin saygının bir yansımasıydı. Artık aramızda değil. Türkiye, yalnızca büyük bir tarihçisini değil; düşünce hayatına yön veren, tartışma kültürünü besleyen ve bulunduğu her ortamı entelektüel olarak zenginleştiren güçlü bir karakterini uğurladı. Çünkü bazı insanlar vardır; bilgileriyle değil, o bilgiyi taşıma biçimleriyle iz bırakırlar. Ortaylı, bilgiyi otoriteyle değil, canlılıkla ve cesaretle sunan nadir isimlerdendi. Onu farklı kılan yalnızca geniş tarih bilgisi değildi. O, bilgiyi birbirine bağlayabilen bir zihne sahipti. Osmanlı’dan Avrupa’ya, Rusya’dan Orta Avrupa şehir kültürüne uzanan anlatılarında sınırlar ortadan kalkar, tarih tek bir büyük hikâyeye dönüşürdü. Bu yüzden onu dinleyenler sadece öğrenmez; düşünür, sorgular ve merak etmeye başlardı. En büyük gücü ise anlatma biçimiydi. Bir üniversite kürsüsünde akademik derinlikle konuşabilir, aynı anda bir şehir meydanında sıradan bir insana tarihi sevdirebilirdi. Televizyon ekranında milyonlara ulaşırken de, bir konferans salonunda........

© Karadeniz'de sonnokta