'Dat heeft op mij geen invloed': zo werken cadeautjes en subsidies van schadelijke industrieën

Psycholoog, auteur, spreker

‘Ik vind dat we in Nederland onvoorstelbaar naïef zijn’, zei hoogleraar Marcel Olde Rikkert in de Volkskrant afgelopen zaterdag, over de invloed van de drankindustrie op onderzoekers. Het artikel beschrijft hoe de industrie op subtiele wijze probeert het onderzoek, de conclusies en uitlatingen van onderzoekers te beïnvloeden. Ik kan me voorstellen dat de meeste onderzoekers (ook in andere onderzoeksgebieden) denken: dat zou mij niet gebeuren. Olde Rikkert geeft ook aan dat wetenschappers na een subsidie van de industrie vaak denken: ‘Ik blijf onafhankelijk, ik kan zaken prima van elkaar scheiden’. Ten onrechte, zegt hij en dat wil ik graag onderschrijven. Het is een mooi voorbeeld van hoezeer mensen zichzelf overschatten.

Juist daarom wil ik dit nog even benadrukken: het is zo belangrijk te beseffen dat we geen van allen verheven zijn boven de menselijke gebreken die we bij ánderen direct herkennen, maar niet bij onszelf. Als het gaat om kennis over lichamelijke reacties, dan geloven de meeste mensen direct dat het ook op henzelf van toepassing is; dat hun lichaam net zo functioneert als dat van anderen, ook al zien ze echt niet alles wat daarbinnen gebeurt. Precies hetzelfde geldt voor de psychologische processen. Maar dán opeens denken mensen dat ze dat zelf toch zeker wel zouden merken.

Cadeautjes van de farmaceutische industrieZelfs wanneer we terdege beseffen dat je door bepaalde belangen of gekleurde informatie vooringenomen kunt zijn, dan nog hebben we het idee dat wij zélf ons oordeel toch zuiver kunnen houden. In een experiment moesten deelnemers de artistieke waarde van........

© Joop