De SP zit op een doodlopende weg maar het is nog niet te laat

fractievoorzitter SP Gelderland

Na de elfde verkiezingsnederlaag op een rij staat de SP voor een keuze. Doorgaan op de ingeslagen weg en een marginale politieke partij worden of een andere weg inslaan? Andere linkse partijen en politici in het buitenland hebben laten zien hoe je succesvol kunt zijn: door voorop te gaan in de strijd tegen klimaatverandering, fascisme en kapitalisme en door solidariteit centraal te stellen. Kijk naar Die Linke, Mamdani, AOC, de Britse Greens en de Belgische PvdA. Meebuigen met de zondebokpolitiek van rechts is een doodlopende en moreel verwerpelijke weg.

Wie terugkijkt ziet, even kort door de bocht gesteld, dat het verval van de SP is ingezet met het vertrek van Emile Roemer als partijleider. Daarvoor was er grote winst en daarna ook weer verlies maar waren zo’n 15 zetels in de Tweede Kamer een bijna vaste basis geworden. De laatste gemeenteraadsverkiezingen hebben laten zien dat daar vrijwel niks van over is. De SP was al weg uit Europa, heeft nog maar 3 zetels in de Tweede Kamer en in de meeste steden nog maar 1 of hooguit 2 zetels. Bij de volgende provinciale statenverkiezingen valt het doek als de partij geen andere keuzes gaat maken.

Wat veranderde er?De SP heeft net als veel andere radicaal linkse partijen twee stromingen. De meer progressieve leden die solidariteit vooropzetten ook als ze daardoor standpunten innemen die niet bij iedereen goed vallen. En de meer populistische leden die vooral willen luisteren naar wat er leeft in bepaalde delen van de samenleving, bij de SP vooral de volkswijken. Eerst Jan Marijnissen en later Emile Roemer wisten die twee nog te verenigen. De meerderheid van de ene stroming hield rekening met een minderheid van de andere stroming. Soms was dat lastig maar het werkte wel. Dat veranderde met de keuze voor Lillian Marijnissen als fractievoorzitter en nieuwe partijleider. De populisten wonnen en kwamen op steeds meer cruciale posities in de partij te zitten. De meer principieel linkse stroming verloor steeds meer mensen die zich niet meer thuis voelden bij de SP.  De populistische stroming kreeg steeds meer vrij spel en had weinig oog voor andere geluiden in de partij, die er wel degelijk waren en nog steeds zijn.

Electoraal gatDe populisten wilden de SP positioneren door zich vooral af te geven op andere zogenaamd elitaire linkse partijen. Hoogste eer zo leek het wel, was het om bij talkshows als Vandaag Inside mee te kunnen praten aan de borreltafel met de conservatieve oude witte mannen en de SP neer te zetten als de enige linkse partij die ‘wel deugt’ in dat soort gezelschap. Het is in Twitterkringen ook wel bekend als ‘Vrij Links’, in Engeland ‘blue labour’. En politicologen noemen het ook wel links conservatief. Volgens een aantal politicologen zit daar een enorm electoraal gat. Wel opkomen voor de verworvenheden van de verzorgingsstaat en mensen met lage inkomens maar tegelijk zeer kritisch........

© Joop