Pozitif Psikoterapi (PPT), Nossrat Peseschkian ve çalışma arkadaşları tarafından 1968 yılından itibaren geliştirilmiş; hümanist, psikoanalitik, davranışçı ve kültürlerarası ögeleri harmanlayan bütüncül bir psikoterapi modelidir. Hümanist insan anlayışını temel alan bu yaklaşım, bireyi yalnızca hastalıklar, semptomlar ve eksiklikler üzerinden tanımlamak yerine, insanın doğuştan getirdiği potansiyellere, yeteneklere ve öz kaynaklara odaklanır.

​Klasik psikopatoloji modelleri "Neyin eksik veya bozuk?" sorusuna yanıt ararken, Pozitif Psikoterapi "Bireyin bu semptomla başa çıkma gücü nedir ve semptom bireye ne anlatmaya çalışmaktadır?" sorusuna odaklanır. Buradaki "pozitif" terimi, gündelik dildeki pollyannacılık veya yüzeysel bir olumluluk anlamına gelmez; Latince positum (gerçekte var olan, bütün olan, somut) sözcüğünden türetilmiştir. Dolayısıyla terapi, danışanın yalnızca çatışmalarını değil, aynı zamanda sahip olduğu tüm kaynakları, yetenekleri ve çözüm kapasitesini bir bütün olarak ele alır.

​Pozitif Psikoterapinin Temel İlkeleri ve Çerçevesi

​Pozitif Psikoterapi üç ana ilke ve bir işlevsel denge modeli üzerine inşa edilir:

​Uyum İlkesi (Kapasiteler ve Yetenekler): İnsanlar temel yetenekler (sevme kapasitesi) ve birincil/ikincil yetenekler (bilme kapasitesi) ile dünyaya gelirler. Sabır, güven, adalet, düzen, dakiklik ve başarı gibi bu yetenekler, yetiştirilme tarzı ve kültürle şekillenir.

​Denge Modeli: Bireyin yaşam enerjisi dört temel alanda dağılır:​Beden/Sağlık: Fiziksel duyumlar, beslenme, uyku, spor.​Başarı/İş: Çalışma, öğrenme, kariyer, finansal durum.​İlişkiler/Temas: Aile, arkadaşlar, sosyal çevre, ait olma duygusu.​Gelecek/Fantezi/Anlam: İnançlar, hayaller, yaşam amacı, sezgiler.

​Beden/Sağlık: Fiziksel duyumlar, beslenme, uyku, spor.

​Başarı/İş: Çalışma, öğrenme, kariyer, finansal durum.

​İlişkiler/Temas: Aile, arkadaşlar, sosyal çevre, ait olma duygusu.

​Gelecek/Fantezi/Anlam: İnançlar, hayaller, yaşam amacı, sezgiler.

​Çatışma İlkesi (Semptomun Anlamı): Semptomlar, bireyin çözemediği içsel veya kişilerarası çatışmalara karşı geliştirdiği bir yardım çağrısı veya adaptasyon çabasıdır. Örneğin, baş ağrısı bireyin "hayır" diyememe çaresizliğinin bedensel ifadesi olabilir.

​Örnek Diyaloglu Uygulamalar

​1. Çocuk ve Ergen Psikoterapisi Uygulaması

​Danışan: Efe (14 yaşında, sınav kaygısı ve aile içi öfke patlamaları yaşayan bir lise öğrencisi).

Terapist: Prof. Dr. Ekrem Çulfa

​Prof. Dr. Ekrem Çulfa: Efe, hoş geldin. Annen ve baban son zamanlarda evde öfke patlamaları yaşadığından ve derslerin başına otururken çok zorlandığından bahsetti. Fakat ben senin bu öfkenin arkasındaki gücü de merak ediyorum. Pozitif Psikoterapide biz semptomlara farklı bakarız. Sen sınav zamanı geldiğinde tam olarak ne hissediyorsun?

​Efe: Hocam, masaya........

© İstiklal