Tarih en çok felaket anlarında konuşur. İmparatorluklar yıkılırken, şehirler düşerken, halklar yerinden edilirken değişim yalnızca cephe hatlarında yaşanmaz. Aynı anda iktisat sarsılır, hukuk çöker, ahlak aşınır, dil sertleşir ve toplumsal hafıza parçalanır. Böylesi dönemlerde asıl belirleyici olan, yaşanan olayların kendisi kadar, insanların bu olaylar karşısında nerede durduğudur.

Çünkü kriz anları, yalnızca güç dengelerini değil, karakterleri de açığa çıkarır. Kimin hakikatin yanında durduğu, kimin çıkarını öncelediği, kimin sessizliğe sığındığı ya da kimin gürültüyle gerçeği bastırdığı bu zamanlarda netleşir. Söylenen söz kadar, susulan yer de anlam kazanır. Her cümle, her suskunluk tarihin kaydına bir iz bırakır.

Böyle dönemlerde en çok sesi çıkanlar çoğu zaman muhterisler ve çıkar hesapları yapanlardır. Gürültü, hakikatin önüne geçer; tartışmalar derinlikten uzaklaşıp kimlik, mezhep ve tarih üzerinden keskinleşir. Düşmanla mücadele edilmesi gereken yerde, iç ayrışmalar büyütülür. Oysa bu, felaketin yükünü hafifletmek yerine daha da ağırlaştırır.

Buna karşılık, güçlü ve sahici karakterler kendilerini başka türlü gösterir. Onlar, kargaşanın ortasında birlik fikrini ayakta tutanlardır. Gösterişten........

© İslami Analiz