Artvin iline bağlı Ardanuç ilçesine yolumuz bundan yirmi yıl kadar önce 2006 yılında bir ramazan günü düştü. Otobüsle önce Erzurum’a gelmiş oradan da aktarmalı olarak yarım otobüsle Ardanuç’a doğru yolumuza devam etmiştik. Palandöken bütün ihtişamıyla uzaktan uzağa tahtını kurmuş seyre dalmışken, düz ovalardaki soğuk havanın vurduğu ekinler yavaş yavaş kararmaya başlamıştı. Tortum Gölü’ne vardığımızda bizim için yeni bir coğrafya başlıyordu. Erzurum’dan çıkarken gördüğümüz düz yollar şimdilerde yerini bazen bir dağın eteğinden geçen bazen de derelerin kenarlarına inen yollara dönüşmüştü. Ardanuç’a kadar devam edecek olan kıvrımlı yollar bazen oyulmuş dağların dibinde tek şeride indikleri de oluyordu.

Erzurum’da soğuk bir hava kendini hissettirse de Artvin/Yusufeli sınırına girince manzarayla birlikte hava da değişmişti. Otobüsümüz, bir dinlenme tesisinde durunca değişen havayı iyiden iyiye hisseder olduk. Tekrar yola düştüğümüzde arkamızda bıraktığımız Tortum Şelalesi gibi Çoruh Nehri çağlayan misali bizimle birlikte Ardanuç’a doğru akmaya devam ediyordu. Bir ara her tarafı kaplayan çıplak dağların eteğinde yer yer kümelenmiş zeytin ağaçları dikkatimizi çekmişti. Zeytin ağaçları, buradaki havanın Erzurum’dan farklı olduğuna işaretti. Bu, Doğu Karadeniz bölgesine girmişiz, anlamına geliyordu. İklim ve coğrafya değişmişti. Çoruh’la birlikte dağların kuşattığı zikzak çizen kavisli yollardan geçerek sonunda Ardanuç’a vardık.

Çoruh, Rabbimin lütfu ve ikramıyla kıyısında ömrümüzün bir kısmını geçirdiğimiz dört nehirden biridir. Diğer üç nehir ise, billur gibi raks eden masmavi sularıyla Fırat, Afrika’nın kalbinden doğup uçsuz bucaksız çölleri dolaşan Nil ve Almanya’dan doğup Karadeniz’e dökülen Tuna’dır.

Çoruh, coşkun akan nehir Yüksek bulutlardan Engin dağ başlarından Eriyen beyaz karlardan Sökün ederek akan nehir…

Şavşat’a Düşen Yollar

Ağustos ayının sonlarına doğru önce Şavşat’a oradan şimdi tam olarak hatırlayamadığım bir sebepten Erikli köyüne yolumuz düştü. Meydancık yol ayırımından 15 km kadar asfalt yolda devam eden yolculuğumuz, 5. km’den sonra asfaltsız........

© İnsaniyet