Siyonizm, Filistin’de bir Yahudi devleti kurma amacıyla ortaya çıkan siyasi bir harekettir. 19. yüzyılın sonlarında Doğu Avrupa’daki Yahudiler arasında başlayan bu hareket, zamanla tüm dünya Yahudileri arasında yayılarak siyasi, sosyalist, kültürel, revizyonist ve dini-mesihçi gibi farklı yaklaşımlar geliştirmiştir. Bu hareketin karşısında da antisiyonist, asiyonist ve postsiyonist gibi farklı görüşler oluşmuştur. Hareketin dayandığı dini temelleri görmek maksadıyla bu yazıda öncelikle Yahudilik Tarihi incelenecek ardından Siyonizm’e ilişkin değerlendirmeler yapılacaktır.

Yahudilik tarihini dönemlere ayırarak daha anlaşılır hale getirebiliriz:

Patriarklar Dönemi (M.Ö. 2000-1500): Yahudiliğin kökeni, İbrahim ve onun soyundan gelen İshak ile Yakup’a dayanır. Bunlar, Yahudi halkının ataları kabul edilir. Yahudi inancına göre Tanrı, İbrahim ile bir antlaşma yaparak onun soyunu kutsamış ve onlara sözü edilen toprakları vaad etmiştir. Yakup’un 12 oğlunun soyundan gelen kabileler, İsrail halkının temelini oluşturur.

Mısır’da Kölelik ve Çıkış (M.Ö. 1300- 1200): Yakup’un soyundan gelen Yahudiler, zamanla Mısır’a göç etmiş ve burada köle olarak yaşamışlardır. Tanrı’nın emriyle Musa önderliğinde Mısır’dan çıkmışlardır. Bu olay Yahudi halkı için özgürlüğün sembolü olmuştur. Musa, Sina Dağı’nda Tanrı’dan aldığı kutsal yasaları (Tevrat) halka iletmiştir. Bu yasalar Yahudi hukukunun temelini oluşturur.

Krallık Dönemi (M.Ö. 1000- 586): Musa’nın ölümünden sonra Yahudiler birleşik bir krallık kurmuşlardır. Bu dönemde Saul ilk kral olurken, Davud Kudüs’ü başkent yapmış, oğlu Salomon ise burada Tanrı’nın Mabedini inşa ettirmiştir. Bu dönemde tek tanrı inancı güçlenmiş ve dinî yaşam daha düzenli hale gelmiştir.

Babil Sürgünü ve Pers Dönemi (M.Ö. 586- 332): Yahuda Krallığı önce Asurlular, sonra Babilliler tarafından işgal edilmiştir. Halk sürgüne gönderilmiştir. Daha sonra Persler, Yahudiler’in kendi topraklarına dönmelerine ve Kudüs’te yeniden yapılanmalarına izin vermiştir. Bu dönemde ikinci mabet inşa edilmiştir.

Helenistik ve Roma Dönemleri (M.Ö. 332- M.S. 70): Büyük İskender’in bölgeyi ele geçirmesiyle Helenistik kültür Yahudiler üzerinde etkili olmuştur. Sonrasında Yahudiler sırasıyla Ptolemaios ve Selevkos Hanedanları’nın yönetiminde yaşamışlardır. Bu dönemde Filistin Yahudiliği’nin yanında, Grekçe konuşan diaspora Yahudiliği de........

© İnsaniyet