21 Şubat, çok dilli eğitim ve Çerkesler
“21 Şubat Dünya Anadil Günü” her sene olduğu gibi bu sene de hem dünyada hem de Türkiye’de “kutlanıyor”. Türkiye’ de, muhtemelen “Sürecin” de etkisiyle bu kez daha fazla etkinlik düzenlendiğini gözlemliyoruz.
Dünya Anadili Günü ortaya çıkış hikâyesini de dikkate alarak “kutlanan” bir “gün” olmakla birlikte bir mücadele süreci olarak ele alınmalı. Özellikle Türkiye’de kaybolmakta olan diller için senede bir güne sıkıştırılan etkinlikler ile anadillerin yaşatılmasını bırakın gündemde tutulması dahi mümkün değil.
21 Şubat’a indirgenmiş kutlamalar, kaybolmakta olan dillerin mensuplarının kendilerini motive ettikleri anlık pozisyon almaların ötesine geçerek politik bir mücadelenin de sürükleyicisi olmalı.
Türkiye’de Kürtçe, Türkçe dışındaki diller içerisinde (demografik, tarihi, sosyolojik ve politik sebeplerle…) en çok konuşulan ve en “iyi” durumda olan dil diyebiliriz. Özellikle Suriye ve Irak’taki özerk yönetimlerin etkisiyle anadil meselesi tüm eksiklerine rağmen büyük ölçüde bir politik hatta girerek bir mücadele pratiği haline gelmiş durumda. Türkiye’de ise Kürt siyasi hareketi ve kültürel alanda faaliyet gösteren organizasyonlar için ciddi bir motivasyon kaynağı olarak politik mücadelenin mihenk taşı Kürtçe…
Kürtçe dışındaki dillerin durumu ise gerçekten açınası halde. Hem bu dillerin mensuplarının çekingen tavırları hem de devletin pozisyon alışı bu dilleri bir zenginlik olmaktan çıkararak görünmezliğe itmiş durumda.
Çerkesler birçok araştırmaya göre Kürtlerden sonra en yoğun nufusa sahip ikinci halk olarak biliniyor. Ancak Çerkesçe’nin durumu bu topraklarda yok olmak üzere. İşin daha da vahimi, nüfuslarının görece daha “yoğun” olduğu anavatanlarında da, Rusya’da Putinizmin son yıllarda hayata geçirdiği politikalarla seçmeli ders statüsüne düşürülen dillerinin durumu gün geçtikçe kötüleşiyor…
Çerkesçe’nin de yok olma tehlikesi altında olduğunun bilinciyle hareket etmesi gereken Çerkeslerin ne örgütsel yapıları ne de toplumsal kesimleri bunun bilincinde gözüküyor. Farklı fraksiyonlardan neredeyse bütün Çerkes örgütlerinin tamamının metinlerini ya da açıklamalarını incelediğimizde (özellikle 21 Şubatlarda) anadilin öneminden, Çerkesçe’nin yok olmak üzere........
