2.06.2026 tarihli “Dernekler Hukukunda Görevli Mahkeme Nasıl Belirlenir? HMK m. 2 ve Özel Kanun İlişkisi” başlıklı makalemizde de ifade ettiğimiz üzere, görevli mahkemenin belirlenmesinde temel hareket noktası, uyuşmazlık hakkında özel bir görev kuralının bulunup bulunmadığının tespit edilmesidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 2. maddesine göre, dava konusunun değer veya miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalar ile şahıs varlığına ilişkin davalarda, aksine bir düzenleme bulunmadıkça görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Bu nedenle siyasi partilerin kongreleri, kurultayları, üyelik ilişkileri ve parti içi seçimlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda da görev meselesi öncelikle özel kanun hükümleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Bu noktada siyasi partilerin hukuki niteliğinin doğru tespit edilmesi gerekir. Siyasi partiler, Anayasa’nın 68. maddesinde demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurları olarak kabul edilmiş olmakla birlikte, aynı zamanda tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır. Bu nedenle siyasi partiler hem anayasa hukukunun hem de özel hukukun ilgi alanına giren karma bir yapıya sahiptir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu da bu niteliği dikkate almış ve birçok konuda genel hukuk kurallarına atıf yapmıştır. Kanunun 121. maddesinde:

“Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasi partiler hakkında da uygulanır.”

hükmüne yer verilmiştir.

Bu düzenleme uyarınca siyasi partiler hakkında özel bir hüküm bulunmayan hâllerde Türk Medeni Kanunu ile dernekler hukukuna ilişkin hükümler uygulanacaktır. Dolayısıyla görevli mahkemenin belirlenmesinde yalnızca Siyasi Partiler Kanunu hükümlerine değil, atıf yapılan genel hukuk düzenine birlikte bakılması gerekir.

Bu çerçevede parti üyeliği, disiplin işlemleri, delegelik sıfatı, kongre ve kurultay kararlarının iptali, parti organlarının oluşumu ve........

© Hukuki Haber