Yıllık ücretli izin hakkı, esas olarak işçinin bedenen ve ruhen yenilenmesi, yıl içinde gerçek anlamda dinlenebilmesidir. Ne var ki yıllık izin, yalnızca işyerinde veya yakın çevrede geçirilen bir süreyi değil; zaman zaman uzak bir şehirde, memleketinde ya da bir tatil beldesinde geçirilen günleri de kapsar. İşte bu gerçekliği gören kanun koyucu, yıllık ücretli izinle birlikte "yol izni" adıyla anılan ek bir güvence öngörmüştür.

I. Yasal Çerçeve: 4857 Sayılı İş Kanunu ve Sair Mevzuat

Yol izninin temel dayanağı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 56. maddesinin 6. fıkrasıdır. Söz konusu fıkra şöyledir: "Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır."

Bu düzenlemenin önceki İş Kanunu'nda, yani 1475 sayılı Kanun'da da yer aldığını belirtmek gerekir. Ancak o dönemde öngörülen süre yedi gündü. 1475 sayılı İş Kanunu’nun 52. maddesinin son fıkrası şöyledir: ‘‘Yıllık ücretli izinlerini işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara eğer isterlerse, gidiş ve dönüşlerinde yolda geçe cek süreleri karşılamak üzere işveren 7 güne kadar gereken ücretsiz izni vermek zorundadır.’’ Fakat 4857 sayılı Kanun'la beraber bu süre dört güne indirilmiş olup kanunun hazırlık gerekçelerinde, bu sürenin dört güne indirilmesinin ulaşım sistemindeki gelişmelere dayandırıldığı ifade edilmiştir. Bölgeler arası seyahat süreleri o tarihten bu yana önemli ölçüde kısalmıştır; ancak uygulamada bu gerekçenin her zaman gerçekliği karşılayıp karşılamadığı ayrı bir tartışma konusudur.

854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 40. maddesinin son fıkrası ‘‘Gemiadamı, dilerse, işveren veya işveren vekilinden ücretli izne ilişkin olarak 7 güne kadar ücretsiz yol izni de istiyebilir.’’ şeklindedir. Fakat Basın İş Kanunu Olarak Bilinen 5953 Sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’unda ücretli izne ilişkin olarak yol izni düzenlenmemiştir.

II. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'ndeki Düzenleme

4857 sayılı Kanun'un 60. maddesine dayanılarak çıkarılan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği, yol izni talebine ilişkin usulü somutlaştırmaktadır. Yönetmeliğin 5. maddesine göre işçi, yıllık izin isteminde adını soyadını, varsa sicil numarasını, iznini hangi tarihler arasında kullanmak istediğini ve ücretsiz yol izni isteyip istemediğini yazılı olarak bildirmek zorundadır. Bu düzenlemeden çıkan önemli sonuç şudur: yol izni, yıllık ücretli izin talebinden bağımsız ve ayrı bir talepte bulunularak değil, yıllık izin isteminin içinde, onunla birlikte talep edilebilmektedir.

Yönetmelik aynı zamanda toplu izin uygulamalarında da yol iznini dikkate almaktadır. İzin kurulunun hazırladığı çizelgelerin, yol izni isteklerini de gösterecek biçimde düzenlenmesi zorunludur.

III. Yargıtay’ın Konuya Yaklaşımı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2023/397 Esas, 2023/1163 Karar, 29.11.2023 Tarihli kararında: "Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır." demek suretiyle kanun ve yönetmeliğe paralel karar vermiştir. Yine Yargıtay, 9. Hukuk Dairesinin, 2015/18758 Esas, 2017/7248 Karar, 25.04.2017 Tarihli kararında: "4857 sayılı Kanun’un 56 ncı maddesinin son fıkrasında işçinin yıllık ücretli izin sürelerini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçireceği hallerde istemde bulunması ve bu hususu belgelendirilmesi suretiyle işverenin yolda geçecek süreler için azami 4 güne kadar ücretsiz izin vermek zorunda olduğunu kurala bağlamıştır." denilmektedir.

IV. Yol İzninin Şartları

Yol iznine hak kazanabilmek için birlikte gerçekleşmesi gereken dört temel koşul........

© Hukuki Haber