Genel Olarak

Hükümlülerin ceza infaz kurumunda mevzuat ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranışları kusurlu olarak ihlal etmesi durumunda, yaptığı ihlalin niteliğine ve ağırlığına göre haklarında bir takım disiplin cezaları ve tedbirler uygulanır. Disiplin ceza ve tedbirlerine ilişkin düzenlemeler mevzuatımızda 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile 31083 Resmi Gazete Sayılı Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’te mevcuttur. Ayrıca belirtmek isteriz ki; biz bu çalışmamızda çocuklar haricindeki hükümlüler hakkında uygulanabilecek disiplin cezaları ile ilgili açıklamalarda bulunacağız. Çocuklar hakkında, yetişkin hükümlülerden farklı olarak 5275 sayılı Kanunun 45 ve 46. maddelerinde düzenlenen disiplin cezaları veya tedbirlerinin uygulanacağını da ayrıca belirtmek isteriz.

1-) Disiplin Cezalarının Niteliği ve Uygulama Koşulları

Hükümlü hakkında kurumda, düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun, yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranış ve tutumları, kusurlu olarak ihlâl ettiğinde, eyleminin niteliği ile ağırlık derecesine göre Kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanır. Hükümlünün duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak kurum dışında bulunduğu yerler de bu fıkranın uygulanması bakımından kurum olarak kabul edilir (5275 sayılı CGTİHK m.37/1).

Önemine binaen belirtmek isteriz ki; Hükümlü hakkında kurumda gerçekleştirdiği suç oluşturan eylemleri nedeniyle kamu davası açılmış olsa dahi, bu durum hükümlü hakkında disiplin soruşturması yapılmasını ve cezanın uygulanmasını engellemez (5275 sayılı CGTİHK m.37/2).

2-) Disiplin Cezaları ve Tedbirleri

Çocuklar haricindeki hükümlüler hakkında uygulanabilecek disiplin cezaları ağırlık derecesine göre şunlardır: a) Kınama- b) Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma- c) Ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma- d) Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama-e) Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma- f) Hücreye koyma (5275 sayılı CGTİHK m.38/1).

2.a.) Kınama Disiplin Cezası

Kınama cezası, hükümlüye eyleminin kötü niteliğinin ve uygunsuzluğunun açıklanması ve tekrarı durumunda doğuracağı sonuçlara dikkatinin çekilmesidir (5275 sayılı CGTİHK m.39/1). 5275 sayılı CGTİHK m.39/2’ye göre kınama cezasını gerektiren eylemler şunlardır:

-Mektuplarda tehdit, hakaret ve sövme gibi çirkin ifadeler kullanmak.

-Hükümlü ve tutuklulara karşı edep ve nezakete aykırı şekilde konuşmak veya davranışlarda bulunmak.

-İdareden habersiz mektup göndermek.

-Görevlilere hediye vermek veya buna kalkışmak.

-Görevlilere herhangi bir taahhütte bulunmak.

-İdarece belirtilen miktardan fazla para bulundurmak.

-Hükümlü kimliğini yanında bulundurmamak.

-Yatma plânına uymamak.

-Ceza infaz kurumlarının duvarlarına yazı yazmak, resim yapmak veya afiş yapıştırmak.

-İdarece verilen eşya ve benzeri şeyleri kötü kullanmak.

-Kişisel temizliğe veya çevre temizliğine dikkat etmemek.

-İdarece alınan sağlık önlemlerine uymamak.

-Kurumda gereksiz gürültü yapmak.

2.b.) Bazı Etkinliklere Katılmaktan Alıkoyma Disiplin Cezası

Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezası, hükümlünün bir aydan üç aya kadar süreyle kurumun kültürel ve spor etkinliklerine katılmaktan yoksun bırakılmasıdır (5275 sayılı CGTİHK m.40/1). 5275 sayılı CGTİHK m.40/2’ye göre; bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezasını gerektiren eylemler şunlardır:

-İdarenin izni olmaksızın yasak yerlere girmek.

-Eğitim yerini terk etmek.

-Eğitimi savsaklamak.

-Olumsuz davranışa yönelik gruplaşmaya neden olmak veya bu amaca yönelik gruba katılmak.

-Kurum görevlilerine karşı uygunsuz söz sarf etmek veya davranışta bulunmak.

-Çıkar sağlamak amacıyla hükümlülere veya kurum görevlilerine eşya vermek veya satmak.

-Açlık grevi yapmak.

2.c.) Ücret Karşılığı Çalışılan İşten Yoksun Bırakma Disiplin Cezası

Ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma cezası, hükümlünün kurum yönetiminde ücret karşılığı çalıştığı işten bir aydan üç aya kadar yoksun bırakılmasıdır (5275 sayılı CGTİHK m.41/1). 5275 sayılı CGTİHK m.41/2’ye göre; ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma cezasını gerektiren eylemler şunlardır:

-İş elbisesini giymemek.

-İş yerini izinsiz terk etmek.

-İş yerindeki çalışma yönergelerine uymamak.

-İşte gerekli özeni göstermemek veya işin gereği olan özeni göstermemek.

-Başkalarının ciddiyetle çalışmalarını engellemek.

-İşte kullanılan aletleri ve gereçleri kasten bozmak.

-İş yerini veya çalışanları dikkatsiz ve tedbirsiz davranışlarıyla tehlikeye düşürmek veya bunlara ağır zarar vermek.

-İşi kasten kötü yapmak veya gerektiği hâlde çalışmamak.

2.d.) Haberleşme veya İletişim Araçlarından Yoksun Bırakma veya Kısıtlama Disiplin Cezası

Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama cezası, hükümlünün bir aydan üç aya kadar mektup, faks ve telgraf almak ve yollamaktan, televizyon izlemekten, radyo dinlemekten, telefon etmekten ve diğer iletişim araçlarından yararlanmaktan tamamen veya kısmen yoksun bırakılmasıdır (5275 sayılı CGTİHK m.42/1). 5275 sayılı CGTİHK m.42/2’ye göre; haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama cezasını gerektiren eylemler şunlardır:

-Protesto amacıyla idarece verilen yemeği topluca almama eylemine katılmak.

-Kurum işyurdu yönetim kurulunca uygun görülen işte çalışmamak.

-Herhangi bir şeyi protesto amacıyla veya idareye karşı toplu olarak sessiz direnişte bulunmak.

-Odalarda, eklentilerinde ve diğer alanlarda ilâç ve gıda maddesi stoku yapmak.

-Gereksiz olarak marş söylemek veya slogan atmak.

-Kurum idaresine bildirilen telefon numarası aracılığıyla ya da teknik müdahale ile başka bir hatta yönlendirme yapmak suretiyle görüşme hakkı olmayan kişilerle görüşmek.

Bu disiplin cezasında önemine binaen belirtmek isteriz ki; hükümlüye gelen mektup, faks ve telgraflar, disiplin cezasının infazından sonra kendisine verilir. Aynı türden olsa bile sonraki disiplin cezasının infazına bu işlem yapılmadan başlanamaz (5275 sayılı CGTİHK m.42/3). Ayrıca anne, baba, eş, çocuk ve kardeşlerin ölüm veya ağır hastalıkları ile doğal afet hâllerinde yapılması gereken haberleşmeler ve avukat ile ilişkilerde 5275 sayılı CGTİHK m. 42 hükmü uygulanmayacaktır (5275 sayılı CGTİHK m.42/4).

2.e.) Ziyaretçi Kabulünden Yoksun Bırakma Disiplin Cezası

Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası, hükümlünün bir aydan üç aya kadar ziyaretçi görüşüne çıkarılmamasıdır. (5275 sayılı CGTİHK m.43/1). 5275 sayılı CGTİHK m.43/2’ye göre; Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezasını gerektiren eylemler şunlardır:

-Sayım yapılmasına karşı çıkmak.

-Aramaya karşı çıkmak.

-Sevke, nakle veya bunlarla ilgili olarak alınacak tedbirlere karşı çıkmak.

-Kurumda korku, kaygı veya panik yaratabilecek biçimde söz söylemek veya davranışta bulunmak.

-Hükümlülerin haberleşmelerini, ziyaretçileriyle görüşmelerini, iyileştirme ve eğitim programları çerçevesinde eğitim ve spor, meslek kazandırma ve işyurdu çalışmaları ile diğer sosyal ve kültürel faaliyetlere katılmalarını, kurum hekimince muayene ve tedavi edilmelerini, avukat tayin etmelerini, mahkemelere veya Cumhuriyet Başsavcılıklarına gitmelerini, kurum görevlileri ile görüşmelerini, salıverilenlerin kurum dışına çıkmalarını her ne suretle olursa olsun engellemek, hükümlü ve tutukluları bu fiillere teşvik etmek, bu yolda talimat vermek, mevzuatın hükümlü ve tutuklulara tanıdığı sair her türlü görüşme ve temas olanaklarını engellemek.

-Kumar ve benzeri oyunlar oynamak veya oynatmak.

Önemine binaen belirtmek isteriz ki; 5275 sayılı CGTİHK m.43/3’e göre, Resmî ve yetkili merciler ile avukatlar ve yasal temsilcilerle görüşmelerde 5275 sayılı CGTİHK m.43 hükmü uygulanmayacaktır.

2.f.) Hücreye Koyma Disiplin Cezası

Hücreye koyma cezası, hükümlünün eylemlerinin nitelik ve ağırlığına göre bir günden yirmi güne kadar, açık havaya çıkma hakkı saklı kalmak üzere, geceli ve gündüzlü bir hücrede tek başına tutulması ve her türlü temastan yoksun bırakılmasıdır (5275 sayılı CGTİHK m.44/1). 5275 sayılı CGTİHK m.44/2’ye göre; 1 günden 10 güne kadar hücreye koyma cezasını gerektiren eylemler şunlardır:

-Kurum tesislerine, araç ve gereçlerine zarar vermek.

-Tünel kazmaya teşebbüs etmek.

-Firara teşebbüs etmek.

-Hükümlü ve tutukluları idareye karşı kışkırtmak veya isyana kalkışmak.

-Hükümlü ve tutukluları........

© Hukuki Haber