Kambiyo senetlerinde düzenleme veya keşide tarihinin sonradan değiştirilmesi; senedin geçerliliğini, başvuru sürelerini, sorumluluğun kapsamını ve kimi durumlarda ceza sorumluluğunu doğrudan etkileyebilir. Ancak her tarih düzeltmesi tek başına sahtecilik suçunu oluşturmadığı gibi, her tahrifat da senedin tümüyle geçersiz olduğu anlamına gelmez. Uyuşmazlığın çözümünde değişikliğin niteliği, kimin tarafından yapıldığı, değişikliğin onaylanıp onaylanmadığı ve senedin hangi amaçla kullanıldığı birlikte değerlendirilmelidir.

1. Kıymetli evrakta tarih neden önemlidir?

Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerinde tarih; senedin hukuki niteliği ve sonuçları bakımından önem taşıyan unsurlardan biridir. Özellikle çeklerde keşide tarihi, ibraz süreleri ve uygulanacak hukuki rejim açısından sonuç doğurabilir. Bono ve poliçelerde ise vade, düzenleme tarihi, zamanaşımı ve kambiyo ilişkisinin değerlendirilmesi bakımından tarih kayıtları önem kazanabilir. Bu nedenle tarihin sonradan değiştirilip değiştirilmediğinin ve değişiklik öncesindeki kaydın ne olduğunun tespiti, uyuşmazlığın sonucunu değiştirebilir.

2. Tarih değişikliği ne zaman tahrifat sayılır?

Senet metninde bulunan bir tarihin kazınması, silinmesi, üzerinin çizilmesi, rakam veya yazı eklenmesi ya da başka bir tarihe dönüştürülmesi tahrifat iddiasına konu olabilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 207. maddesine göre senetteki çıkıntı, kazıntı veya silinti ayrıca onanmamışsa inkâr hâlinde dikkate alınmaz. Değişiklik senedin geçerliliğini veya anlamını etkiliyorsa mahkeme senedi kısmen ya da tamamen hükümsüz sayabilir. Somut sonuç, senedin türü ve değişikliğin niteliği dikkate alınarak belirlenir.

Yargıtay uygulamasında da tarih veya bedel üzerinde tahrifat bulunduğu iddiasında, değişikliğin teknik incelemeyle belirlenmesi ve onanmamış değişikliklerin hukuki etkisinin değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Örneğin Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 16.01.2018 tarihli, 2016/26336 E. ve 2018/145 K. sayılı kararında, çekin keşide tarihinde tahrifat bulunup bulunmadığının ve varsa önceki tarihin bilirkişi incelemesiyle araştırılması gerektiğine işaret edilmiştir.

3. Tarih tahrifatı doğrudan sahtecilik suçu mudur?

Hayır. Hukuki tahrifat tespiti ile ceza hukuku anlamında sahtecilik suçunun oluşması aynı mesele değildir. Türk Ceza Kanunu bakımından belgenin resmî veya özel belge niteliği, değişikliğin belgeyi sahte hâle getirip getirmediği, failin kastı ve belgenin kullanılış biçimi ayrı ayrı incelenmelidir. Özel belgede sahtecilik bakımından TCK'nın 207. maddesi; resmî belgede sahtecilik bakımından ise olayın niteliğine göre TCK'nın 204. maddesi gündeme gelebilir. Kambiyo senetleri çoğunlukla özel belge niteliğinde değerlendirilse de belgenin türü ve somut olayın özellikleri belirleyicidir.

Tarih değişikliğinin borçluyu, cirantayı, hamili veya üçüncü kişileri yanıltmak; ibraz ya da zamanaşımı sürelerini etkilemek veya senetten doğan sorumluluğu farklılaştırmak amacıyla yapıldığı iddia ediliyorsa, ceza soruşturması yönünden somut deliller değerlendirilmelidir. Bununla birlikte, salt biçimsel bir düzeltme, hatalı yazımın düzeltilmesi veya tarafların bilgisi ve onayıyla yapılan değişiklik her durumda suç teşkil etmez. Ceza sorumluluğu otomatik kabul edilemez; kast ve suçun kanuni unsurları ispatlanmalıdır.

4. İmza ve yazı incelemesi nasıl yapılır?

Tahrifat iddiasında........

© Hukuki Haber